Soort van dag 153: stippelmotten

(2 juni 2023)

Heb je ook wel eens in juni kaalgevreten bomen of struiken gezien, vol met spinsels, zoals bijvoorbeeld op de foto links midden? Dan is de kans groot dat de rupsen van stippelmotten hier aan het werk zijn geweest. Wereldwijd bestaan er 700 soorten stippelmotten, ook wel spinselmotten genoemd. De rupsen maken gezamenlijk stevige, taaie spinsels die als bescherming dienen. Hierin vindt ook de verpopping plaats.

Deze rupsen kunnen in korte tijd hun waardplant kaalvreten. Deze herstelt weer snel na de verpopping van de rupsen. De rupsen zijn ongevaarlijk voor mens en dier. Vanwege de spinsels worden ze vaak verward met de eikenprocessierups of de bastaardsatijnrups. De rupsen van de stippelmotten zijn echter niet behaard, in tegenstelling tot de eikenprocessierupsen (op eik) en bastaardsatijnrupsen (op m.n. duindoorn, meidoorn, walnoot en wilg; deze overwinteren in nesten op de waardplant).

Er komen in ons land verschillende soorten stippelmotten voor van het geslacht Yponomeuta. De vlinders lijken erg veel op elkaar. Deze kunnen slechts met moeite met de microscoop uit elkaar gehouden worden. Maar aan de hand van de waardplant kun je wel zeggen met welke soort je te maken hebt.

Op de foto’s zie je spinsels die ik in onze tuin heb gefotografeerd: linksboven kardinaalsmutsstippelmot (op wilde kardinaalsmuts), rechtsboven de meidoornstippelmot (op meidoorn) en linksonder vogelkersstippelmot (op vogelkers). De meidoornstippelmot kun je ook vinden op krentenboompje, dwergmispel, sleedoorn, kers, kerspruim, abrikoos en pruim. Verder is er bijvoorbeeld nog een appelstippelmot (op verschillende soorten appel), de wilgenstippelmot (op verschillende soorten wilg) en de hemelsleutelstippelmot (op hemelsleutel en andere vetplanten). Op de foto rechtsonder zie je volgevreten rupsen.

De volwassen stippelmotten vliegen van juli tot in oktober. De vrouwtjes zetten hun eitjes af op de  schors van de waardplant. Al in de herfst komen de rupsjes uit maar pas in het voorjaar beginnen ze met eten. Ze beginnen met het mineren van jonge, pas uitgekomen blaadjes (d.w.z.: ze maken hier gangen in). Als de rupsen groter zijn, maken ze de spinsels en kunnen ze dus zoals gezegd een hele boom of struik kaalvreten. Tegen half juni zijn de rupsen uitgegeten en verpoppen ze zich. Vervolgens komen de vlinders tevoorschijn. Deze hebben een spanwijdte van twee centimeter. Ze zijn satijnwit met zwarte stipjes; vandaar de naam stippelmot (foto midden rechts).

Ondanks de bescherming van de spinsels hebben de rupsen van stippelmotten veel natuurlijke vijanden. De rupsen dienen als voedsel voor jonge vogels, met name voor mezen en zangvogels. Verder zijn er roofkevers die de rupsen eten. Er zijn sluipwespen die hun eitjes in de rupsen afzetten. Uit de rups komt dan geen mot maar een sluipwesp.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats: https://inekebams.com/soort-van-de-dag/.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺, 𝘮𝘪𝘤𝘳𝘰𝘭𝘦𝘱𝘪𝘥𝘰𝘱𝘵𝘦𝘳𝘢.𝘯𝘭