Soort van dag 167: reuzenberenklauw

(16 juni 2023)

Een exoot als soort van de dag ??? Ja, de komende dagen besteed ik aandacht aan invasieve exoten. Van 16 t/m 25 juni is het namelijk de Week van de Invasieve Exoten. Exoten zijn soorten die van nature niet in Nederland voorkomen en die bewust of onbewust door menselijk handelen in ons land terecht zijn gekomen. Invasieve exoten zijn schadelijk, bijvoorbeeld voor de biodiversiteit, onze gezondheid en/of de economie. Voor de planten en dieren die op de Unielijst staan, geldt een Europees verbod op bezit, handel, kweek, transport en import. De komende dagen zal ik een aantal soorten bespreken. Vandaag de reuzenberenklauw.

De reuzenberenklauw komt al sinds de 19^e eeuw als sierplant en statussymbool in ons land voor en is vanuit tuinen en parken verwilderd. Vooral na 1950 breidde de plant zich sterk uit. Oorspronkelijk komt de plant uit de Kaukasus. Er zijn nog twee soorten berenklauw die op de Unielijst staan (Sosnowsky’s berenklauw en Perzische berenklauw), maar die komen in Nederland (nog) niet voor.

Reuzenberenklauw is een grote plant (schermbloemige) die wel meer dan vier meter hoog kan worden. De bladeren zijn groot (tot een meter lang), dubbel veerdelig en scherp getand met aan de onderzijde stijve haren. De stengel is hol en heeft paarsrode vlekken en stijve haren. De plant vormt eerst bladeren en komt pas na enkele jaren tot bloei. De plant bloeit vanaf half juni met witte bloemen in schermen die tot een halve meter in doorsnee zijn. Na de vruchtzetting sterft de plant af.

De reuzenberenklauw kan verward worden met de inheemse gewone berenklauw. Deze is veel kleiner (tot 1,5 m), de bloeiwijze is maximaal 20 cm, de bladeren zijn veel minder groot en de stengel heeft geen paarse vlekken.

De reuzenberenklauw groeit op vochtige, zeer voedselrijke bodems. Je vindt hem vooral in stedelijk gebied en in bermen van wegen en spoorlijnen. Daar kan de soort zulke dichte vegetaties vormen, dat andere planten (met uitzondering van bomen) volledig verdrongen worden. Hierdoor kunnen inheemse zeldzame planten verdwijnen. De belangrijkste reden waarom de plant op de Unielijst staat, is vanwege de gezondheidsrisico’s voor de mens. Bij aanraking van de haren ontstaan er wondjes in de huid. Vervolgens maakt het sap van de reuzenberenklauw de huid overgevoelig voor zonnestraling. Bij mensen die daar gevoelig voor zijn, kan dit leiden tot jeuk en forse blaarvorming. Ook is het plantensap schadelijk voor de ogen.

De plant mag dus niet verhandeld en getransporteerd worden. In botanische collecties mag de soort alleen gehouden worden met een vergunning. Gedroogde bloemschermen zijn geliefd als decoratie. Deze mogen alleen verkocht worden zonder zaad eraan. Uitzaaien van de reuzenberenklauw is strafbaar. Heb je de soort in je tuin staan, dan mag dat. Maar je moet er wel voor zorgen dat er geen zaadvorming plaatsvindt.

De lidstaten van de EU hebben de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen en te verwijderen. Als dat niet lukt, moet de populatie zodanig beheerd worden dat verspreiding en schade zo veel mogelijk wordt voorkomen. Bestrijding vindt plaats door het voorkomen van zaadvorming, uitsteken, afmaaien (minimaal 5x per groeiseizoen) en begrazing door schapen en geiten. Bestrijding is een kwestie van lange adem want het zaad is zeven jaar kiemkrachtig.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘯𝘷𝘸𝘢.𝘯𝘭, 𝘪𝘯𝘷𝘢𝘴𝘪𝘦𝘷𝘦-𝘦𝘹𝘰𝘵𝘦𝘯.𝘪𝘯𝘧𝘰, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢