Soort van dag 186: graafwespen

(5 juli 2023)

De afgelopen maand werd er druk gegraven in onze tuin. Zowel tussen het grind als tussen de klinkers zagen we steeds weer nieuwe hoopjes zand verschijnen. Ik probeerde de gravers te fotograferen, maar dat viel niet mee. Ze schoten snel het holletje in en waren er weer uit voor ik het in de gaten had. Kwam ik te dichtbij, dan waren ze gelijk weg of durfden ze het holletje niet te verlaten. De meeste foto’s die ik maakte, zijn daardoor niet goed gelukt. Ik weet ook niet of het allemaal exemplaren van dezelfde soort zijn, of dat het om verschillende soorten gaat. Een was op een stoelpoot gaan zitten en die heb ik redelijk op de foto gekregen. Dat bleek een zeefwesp te zijn (foto bovenaan in het midden). Daarvan komen in Nederland drie soorten voor. Zeefwespen zijn graafwespen. Van deze familie komen in Nederland wel 160-170 soorten voor.
Op de foto linksboven zie je een graafwesp zijn holletje inschieten. Rechts van het hoopje zand, zie je als je goed kijkt, ook nog een prooi liggen. Links onderaan zie je een graafwesp naar buiten kijken of de kust veilig is.

Zoekend in mijn fotoarchief bleek ik al eerder graafwespen op de foto te hebben gezet. De harkwesp (rechtsboven) is de grootste graafwesp van ons land. Die heb ik een paar jaar geleden op de Slikken van Flakkee gezien. Niet alle graafwespen graven in de grond. Blokhoofdwespen (foto rechtsonder) maken nesten in vermolmd hout.

Volwassen graafwespen eten nectar. Hun tong is vrij kort. Daarom zie je ze vooral op schermbloemigen en sommige composieten. Hun jongen voeren ze met allerlei soorten geleedpotigen: wantsen, cicaden, bladluizen, vliegen, sprinkhanen, kevers, bijen, vlinders, haften en spinnen. Sommige graafwespsoorten zijn gespecialiseerd op één soort. Ook zijn er soorten die de proviand van andere graafwespen afpakken.

Graafwespen heten zo omdat een deel van deze familie een nest onder de grond graaft. Maar veel soorten doen dat niet. Die zitten in vermolmd hout of maken gebruik van bestaande ruimtes in bomen, stengels, gallen of muren (en van insectenhotels). Sommige nemen het nest van een andere graafwesp over.
We gaan even uit van de nesten onder de grond. Na de paring sterft het mannetje. Het vrouwtje graaft onder de grond een nest met gangen en met één of meerdere broedcellen. In elke cel wordt genoeg proviand gedaan en een eitje afgezet. Vervolgens wordt de cel afgesloten. Sommige soorten doen aan broedzorg: de larven worden dan ook nog door de moeders gevoed.
Graafwespen hebben last van allerlei nestparasieten; de belangrijkste zijn goudwespen, mierwespen, sluipwespen, sluipvliegen en dambordvliegen.

Graafwespen zijn er in allerlei soorten, maten en kleuren. Van zwartgekleurde van 3 mm tot de geel-zwarte harkwespen van 2,5 cm. Wat ze allemaal gemeen hebben is dat het wespen zijn, dat ze solitair leven en jagen op voedsel voor hun nageslacht. Verder zijn ze heel divers in hun gedrag en leefwijze. Een interessante groep insecten dus waaraan veel valt te ontdekken. Op Nature Today besteedden ze dit weekend ook een artikel aan de ‘stoepwespen’.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳-𝘥𝘪𝘤𝘩𝘵𝘣𝘪𝘫.𝘯𝘭, 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘵𝘪𝘫𝘥𝘴𝘤𝘩𝘳𝘪𝘧𝘵𝘦𝘯.𝘯𝘭/𝘱𝘶𝘣/587207