(10 juli 2023)
Zelf was ik er niet bij, maar ik mag de foto’s gebruiken. Ze zijn gemaakt door Dirk Oudijk uit Wilnis. Vorige week werden bij hem vier jonge kerkuilen geringd, vier vrouwtjes. Het is niet de enige plek bij ons in de buurt waar kerkuilen nestelen. Bij onze buren (zorgboerderij en natuurkampeerterrein Amstelkade) kun je in de afwasruimte de kerkuilen via een webcam volgen. Wij zien ze ’s avonds laat zo nu en dan bij ons in de buurt vliegen. De witte schimmen vallen vooral op als ze laag onder een lantaarnpaal door vliegen. Je kunt kerkuilen ook volgen via de webcam van ‘Beleef de lente’.
In Nederland broeden zes soorten uilen: oehoe, ransuil, bosuil, steenuil, kerkuil en velduil. Die laatste heb ik nog nooit gezien. Het is de enige uil die overdag vliegt. De oehoe is de grootste uil. Ransuilen, te herkennen aan de omhooggerichte oorpluimen, zijn wel eens over onze tuin gevlogen. Bosuilen horen we vooral in de winter ’s nachts in de verte roepen. Steenuilen, de kleinste soort, zitten hier ook in de buurt, maar ik ken ze vooral uit het rivierengebied. Kerkuilen zijn herkenbaar aan het hartvormige gezicht en de lichte kleur. Ze zijn net iets groter dan een kauw. In tegenstelling tot de andere uilensoorten (die tot de echte uilen horen) maken kerkuilen geen typisch uilengeluid, maar krijsen ze (alarmroep) of blazen ze (mannetje, territoriumroep).
Het belangrijkste voedsel van kerkuilen zijn veldmuizen. Daarnaast eten ze ook andere woelmuizen, ware muizen, spitsmuizen en soms een vogel. Het aantal eieren hangt samen met de veldmuizenstand. Zijn er nauwelijks veldmuizen, dan beginnen ze niet eens aan een legsel. In een goed jaar hebben ze twee en soms zelfs wel eens drie legsels. Van nature broeden ze in boomholtes, maar in ons land doen ze dat vooral in speciale nestkasten in gebouwen. Ze jagen het liefst in een gevarieerd halfopen landschap. Hun prooi vinden ze op gehoor.
Volwassen kerkuilen blijven in de buurt van hun broedplaatsen. Jonge kerkuilen zwerven, vooral als het veldmuizenseizoen minder goed is. De aantallen fluctueren, afhankelijk van het voedselaanbod en de winters. In koude maar ook natte winters sterven er veel kerkuilen. Andere bedreigingen zijn het gebruik van bestrijdingsmiddelen, verkeer, verdwijnen van geschikte nestplaatsen en de uniformiteit van het cultuurlandschap. In de jaren ’70 werd de kerkuil in Nederland met uitsterven bedreigd. Van honderd broedpaar destijds zit de populatie nu op zo’n drieduizend broedpaar. Sinds 2004 is het beschermingswerk van kerkuilen ondergebracht in een aparte stichting.
Waarom worden de uilen eigenlijk geringd? Het ringen levert informatie op: hoe oud ze worden, waar ze naar toe trekken enzovoort. Bij het ringen worden de vogels ook gewogen en gemeten. Uiteindelijk gaat het erom dat de soort beter beschermd wordt. Aan de hand van braakballenonderzoek wordt gekeken wat kerkuilen eten. Zo krijgt men ook een beeld van welke muizen ergens voorkomen.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘚𝘖𝘝𝘖𝘕, 𝘬𝘦𝘳𝘬𝘶𝘪𝘭.𝘤𝘰𝘮, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺
Ineke Bams 