Soort van dag 212: grote bonte specht

(31 juli 2023)

Het is een stuk stiller in en rond onze tuin dan zo’n twee maanden geleden. Zo nu en dan een alarmroep, piepende jonge mezen, soms nog de zang van de tjiftjaf en verder het geschreeuw van halsbandparkieten die het voorzien hebben op onze fruitbomen. Maar dan horen we geklop: een grote bonte specht klopt op een knotwilg, zoekend naar voedsel.

De grote bonte specht is de meest algemeen voorkomende specht van ons land. Naast de grote komen in ons land ook de middelste en kleine bonte specht voor. Die hebben allebei een rood petje. De middelste heeft meer wit in het gezicht. De kleine bonte specht heeft de grootte van een mus en heeft strepen op zijn rug. Verder komen in Nederland de groene specht, de zwarte specht en de draaihals voor. Hun stijve staart gebruiken ze als steuntje als ze aan het kloppen en hakken zijn. Een ander kenmerk van spechten is dat van hun vier tenen er twee naar voren en twee naar achteren staan.
Grote bonte spechten hebben een rode broek aan en verder een zwart-wit verenkleed. Het mannetje van de grote bonte specht heeft een rode nekvlek; bij het vrouwtje ontbreekt die. Jonge exemplaren hebben een rood petje en kunnen daarom verward worden met de middelste bonte specht.
In het voorjaar en de zomer eten ze insecten. Hij beweegt zich van beneden naar boven op de boomstam en klopt daarbij op de bast. Zo kan hij de gangen vinden die insecten in het hout gegraven hebben. De specht hakt een gang open en pakt zijn prooi met de punt van zijn lange, kleverige tong. Ook eten spechten eieren en jonge vogels. In de winter eten ze plantaardig materiaal. In naaldbossen halen ze zaden uit sparren- en dennenappels. In onze tuin eten ze okkernoten die ze vastklemmen en die ze vervolgens open hakken. Ook komen ze in de winter bij voedertafels langs, bijvoorbeeld om uit een pot vogelpindakaas te eten (foto bovenaan, met dank aan Sander Uiterwijk).

Spechten kloppen en hakken met hun snavel om verschillende redenen: voedsel zoeken, territorium afbakenen, vrouwtje lokken en nestholte uithakken. Twee jaar geleden hadden spechten in een knotwilg in onze tuin een nest gemaakt. Dat was erg leuk om te volgen. Ik heb het uiteraard niet gezien, maar ze schijnen hun eieren gewoon direct op het hout te leggen.
Je kunt je afvragen: krijgen ze geen hoofdpijn van al dat getimmer? Nee. Omdat hun hersenen stevig in de schedel verankerd zijn, lopen spechten geen ernstige hersenbeschadiging op. Ook kunnen ze de klappen opvangen met hun extra dikke nekspieren.

Op 15 juli kwam Nature Today met een bericht dat spechten in bepaalde boomsoorten drinkgaatjes hakken. Dat doen ze om het mineraal- en suikerrijke sap te drinken. Op die gaatjes komen ook insecten af die ze kunnen opeten. De gaatjes blijven nog heel lang zichtbaar als littekens op de boom.

Grote bonte spechten zijn standvogels. Ze blijven in de buurt van hun broedgebied. Het gaat goed met de grote bonte specht. De aantallen zijn ten opzichte van 1990 verdubbeld. Dat komt door het huidige (meer natuurlijke) bosbeheer waarbij dode bomen mogen blijven staan.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘮𝘰𝘯𝘶𝘮𝘦𝘯𝘵𝘦𝘯