Soort van dag 232: dansmuggen

(20 augustus 2023)

Vandaag is het Wereldmuggendag. Deze dag is niet bedoeld om muggen in het zonnetje te zetten, maar om wereldwijd aandacht te besteden aan ernstige ziektes die vrouwtjesmuggen kunnen overdragen als ze bij mensen bloed zuigen. Bij de steekmuggen (dag 205) heb ik hier al even aandacht aan besteed.

Vandaag aandacht voor een groep muggen die helemaal niet gevaarlijk is maar soms toch overlast kan veroorzaken: de dansmuggen.
Hoe onderscheid je ze van de steekmuggen? Het meest opvallende is dat bij dansmuggen (in rust) de vleugels korter zijn dan het achterlijf; bij steekmuggen zijn de vleugels langer. Verder houden dansmuggen in rust hun voorpoten naar boven gericht (zie o.a. foto linksboven). Steekmuggen houden in rust hun achterpoten naar boven. Dansmuggen hebben korte monddelen, een gebocheld borststuk (zie de van opzij genomen foto’s) en vrij grote transparante (witte) vleugels die ze in rust boven hun lichaam vouwen.
Dansmuggen worden ook wel vedermuggen of pluimmuggen genoemd. De mannetjes hebben namelijk twee opvallend grote veervormige antennes waarmee ze de feromonen (signaalhormonen) van een vrouwtje kunnen opvangen. Bij vrouwtjes zijn de antennes behaard.

Volgens het Nederlands soortenregister komen in ons land 465 soorten dansmuggen voor (tegenover 35 soorten steekmuggen). De dansmuggenfamilie is in ons land dan ook het soortenrijkst en het talrijkst van alle muggenfamilies. Bij waarneming.nl kun je ze alleen als ‘dansmug onbekend’ invoeren, want van foto kun je de meeste soorten niet van elkaar onderscheiden. Daar heb je een microscoop voor nodig.

Dansmuggen zijn de muggen die ’s avonds grote zwermen kunnen vormen tussen hoge bomen of op luwe plekken op dijken. Ze voelen zich ook aangetrokken tot licht. Ik zie ze dan ook veel rond de buitenlamp bij onze voordeur waar ook de spinnen zich ophouden. Het zijn de mannetjes die ‘dansen’ (op en neer bewegen) en zo de vrouwtjes lokken. Binnen de zwerm wordt gepaard. Rond het IJsselmeer kan er in mei of juni sprake zijn van zwermen die een gevaar vormen voor het verkeer.
In de winter kun je ook wolken met dansende muggen zien. Dan gaat het vaak om wintermuggen, een aparte familie.

Dansmuggen zijn er van enkele millimeters tot een centimeter groot. Hun lichaam is groen of (licht)bruin. Ze leggen hun eitjes in het water. Daar komen wormachtige larven uit. Deze zijn rood van kleur omdat hun huid hemoglobine bevat, een eiwit dat zuurstof uit het water bindt. Omdat de rode beweeglijke diertjes voor predatoren goed opvallen, houden ze zich vooral in de modderlaag op of leven ze tussen onderwaterplanten. De larven eten dood organisch materiaal en algen; er zijn ook soorten die dierlijk plankton eten. Ze zijn voedsel voor allerlei kleine en grote waterdieren. Larven van dansmuggen worden als indicator voor waterkwaliteit gebruikt.
Volwassen dansmuggen eten nauwelijks iets, hooguit wat nectar of stuifmeel. Na de paring en ei-afzetting gaan ze dood. Dansmuggen zijn belangrijk voedsel voor andere insecten, spinnen, vogels en vleermuizen.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘴𝘰𝘰𝘳𝘵𝘦𝘯𝘳𝘦𝘨𝘪𝘴𝘵𝘦𝘳.𝘯𝘭, 𝘸𝘢𝘢𝘳𝘯𝘦𝘮𝘪𝘯𝘨.𝘯𝘭, 𝘦𝘪𝘴-𝘯𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥.𝘯𝘭, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺