Soort van dag 270: langpootmuggen

(27 september 2023)

Sommige insecten brengen het grootste deel van hun leven onder het maaiveld door en zijn slechts een paar dagen in hun volwassen vorm bovengronds te zien. Dat geldt bijvoorbeeld voor de langpootmuggen, een familie van muggen. Hiervan komen in ons land bijna negentig soorten voor. De meest algemeen voorkomende soorten zijn de weidelangpootmug (foto linksonder) en de koollangpootmug (foto linksboven). In de collage zie je verder de hoefijzertijger (foto rechtsboven) en de bruine tijger (foto rechtsonder). Deze zijn allemaal in onze tuin gefotografeerd.

Rond deze tijd van het jaar steken de vrouwtjes van de weidelangpootmuggen hun legboor in de grond en leggen daarin hun ca. 300 eitjes. Daaruit komen de larven die we emelten noemen. Deze leven in de bovenste laag van de bodem. Ze eten daar van rottend plantaardig materiaal en jonge planten. ’s Nachts komen ze boven de grond om daar van plantendelen te eten. In de winter eten ze gewoon door, mits het niet vriest. Ze groeien en vervellen een aantal keer. In augustus gaan ze het popstadium in wat zo’n dag of tien duurt.
Als ze als volwassen insect uit de grond kruipen, hebben ze slechts nog maar een paar dagen te leven. Die tijd besteden ze niet aan eten; hooguit drinken ze wat of zuigen ze nectar op. Nee, het volwassen stadium is erop gericht om zich voort te planten. Paren gebeurt door de achterlijven tegen elkaar aan te houden. Hierna legt het vrouwtje de eitjes. En de volwassen dieren sterven. Na een jaar is het tijd voor de nieuwe generatie.
De weidelangpootmug vliegt van begin augustus tot begin oktober. De koollangpootmug heeft twee generaties. Die kun je zien vliegen van april tot juni en van augustus tot in oktober. Bruine tijgers en hoefijzertijgers vliegen in mei en juni. Dan worden ook de eitjes gelegd die pas aan het eind van de zomer uitkomen.

Ik blijk geen foto’s van emelten te hebben terwijl ik ze toch vaak in de moestuin tegenkom. Als je ze vergelijkt met hun ouders, zijn ze ook niet echt fotogeniek. Emelten zijn pootloos, hebben geen duidelijke kop en zijn grauw van kleur. Ze kunnen 2,5 tot 5 cm lang worden. Door hun eetgedrag kunnen emelten van sommige langpootmugsoorten flinke schade aanrichten in gazons, sportvelden, graslanden, akkers en moestuinen. Voor veel dieren zijn ze een belangrijke voedselbron: spreeuwen, kauwen, roeken en mollen. Bij hun jacht op emelten kunnen ook deze dieren schade aanbrengen aan een grasmat. Tenminste, in de ogen van mensen.

Langpootmuggen zijn vrij groot, hebben lange achterpoten en vliegen onbeholpen, een beetje slungelig. Ze zijn vooral ’s nachts actief en je ziet ze dan in de buurt van lichtbronnen een beetje rondfladderen. Overdag zitten ze verstopt in de vegetatie. Mannetjes en vrouwtjes kun je van elkaar onderscheiden door naar hun achterlijf te kijken: mannetjes hebben een knots en vrouwtjes een legboor. Steken of bijten kunnen langpootmuggen niet, ook al kunnen ze met hun legboor en uitstekende monddelen er best gevaarlijk uit zien.
Langpootmuggen worden ook door allerlei vogels en door spinnen gegeten. Je zou ze kunnen verwarren met hooiwagens maar die hebben acht poten en geen vleugels.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘱𝘶𝘯𝘵.𝘣𝘦