(30 september 2023)
Na de duizendpoten gisteren vandaag aandacht voor miljoenpoten. Beide groepen horen tot de veelpotigen en tot de ‘Tiny Ten’ van de bodemdieren. Duizendpoten hebben één paar poten per segment en een afgeplat lijf en het zijn snelle jagers. Miljoenpoten hebben twee paar poten per segment (met uitzondering van de eerste drie segmenten; die hebben één paar poten). Ze hebben geen gifklauwen. Die hebben ze ook niet nodig want het zijn planteneters. Ze zijn veel minder snel dan duizendpoten. De meeste soorten hebben een rolrond lijf.
Er zijn wereldwijd 12.000 soorten miljoenpoten beschreven. De meeste soorten komen in de tropen voor. In ons land zijn ruim vijftig soorten inheems. Honderden miljoenen jaren geleden waren er al miljoenpoten: fossielen van de oudst bekende landdieren zijn van miljoenpoten.
Miljoenpoten hebben een kop en een achterlijf dat uit segmenten bestaat. Op hun kop hebben ze twee korte antennes. Bij gevaar rollen ze zich als een spiraal op (foto rechtsonder) en zo beschermen ze met hun gepantserde rug hun buik en pootjes. Sommige soorten (oprolmiljoenpoten) rollen zich helemaal op en lijken daardoor op een oprolpissebed. Het aantal pootjes varieert van soort tot soort en ligt tussen de 80 en 400. Bij het lopen maken ze een golvende beweging.
De grootste miljoenpoten in ons land zijn ruim 3 cm lang. Er is een tropische soort die 30 cm lang kan worden. (Er zijn fossielen gevonden van miljoenpoten die 1,8 meter lang waren.)
Net zoals duizendpoten kunnen miljoenpoten enkele jaren oud worden. Zeker in gevangenschap: (exotische) miljoenpoten worden soms als huisdier gehouden en worden dan meer dan tien jaar oud.
De in Nederland voorkomende miljoenpoten eten vooral dood organisch materiaal. Miljoenpoten, en ook pissebedden, eten afgevallen bladeren, dood hout en dode dieren. Zo wordt dit materiaal kleiner en vervolgens zorgen kleinere bodemdieren en microben voor de verdere vertering. Veel soorten leven op de bodem, maar er zijn ook soorten zonder ogen die in de bodem leven, en soorten die achter boomschors zijn te vinden.
Miljoenpoten zelf worden gegeten door vogels (lijsterachtigen), kikkers, egels en kevers. Ze schijnen veel last te hebben van parasieten (mijten e.d.) en schimmels. Ze zijn daarom veel tijd kwijt aan het schoonhouden van hun lichaam. Er zijn soorten die irriterende stoffen uitscheiden. Hiermee verjagen ze parasieten en ook eventuele vijanden.
Haar eitjes legt een miljoenpoot in de grond. Kleine miljoenpootjes hebben slechts acht poten. Bij elke vervelling komen er segmenten en poten bij.
Er komen in ons land vijf ordes van miljoenpoten voor. De soortenrijkste en meest algemene zijn de platruggen (12 soorten) en de slangenmiljoenpoten (28 soorten).
Op de foto linksonder zie je (weliswaar vaag) een platrug. Deze miljoenpoot is afgeplat en lijkt daardoor erg op een duizendpoot. Ze hebben 19 of 20 lichaamssegmenten met platte uitsteeksels (zijvleugels). Ze hebben geen ogen.
Op de andere foto’s zie je slangenmiljoenpoten. Op de foto bovenaan (en rechtsonder) gaat het om de knotskronkel. Dit is een heel algemeen voorkomende soort. Als je goed kijkt, kun je de twee paar pootjes per segment zien. Bijna overal waar dood hout is, vind je deze miljoenpoot. Hij heet zo omdat hij een knotsvormig staartje heeft. Ze hebben ongeveer honderd pootjes.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘏𝘦𝘵 𝘨𝘦𝘭𝘦𝘦𝘥𝘱𝘰𝘵𝘪𝘨𝘦𝘯𝘣𝘰𝘦𝘬, 𝘸𝘢𝘢𝘳𝘯𝘦𝘮𝘪𝘯𝘨.𝘯𝘭
Ineke Bams 