(17 oktober 2023)
Momenteel stroomt Nederland vol met roodborsten. In ongeveer elke tuin bij ons in de buurt hoor ik er nu wel een zingen. Een vriendin vertelde dat ‘haar’ roodborst is teruggekeerd. Het is vast een andere dan vorig jaar, maar elke winter heeft ze een exemplaar in haar tuin.
Het hele jaar zijn er roodborsten in ons land. Een deel van de vogels die bij ons hebben gebroed, vertrekt in september naar Zuidwest-Europa. De rest wordt aangevuld met roodborsten die in Scandinavië hebben gebroed en bij ons komen overwinteren. Een echt strenge winter zullen veel van deze roodborsten overigens niet overleven. Roodborsten die blijven en de winter overleven, hebben als voordeel dat ze als eerste een broedterritorium kunnen uitzoeken in het voorjaar.
In het zomerhalfjaar zitten roodborsten vooral in de bossen. In de winter zoeken ze onze tuinen op: omdat het klimaat daar milder is, hopen ze dat daar genoeg te eten is. In wat rommelige tuinen is dat zeker het geval. Roodborsten eten allerlei ongewervelde beestjes: slakken, spinnen, kevers (en hun larven) en wormen. Deze zoeken ze op de grond, onder struiken en tussen bladeren. Ze houden het in de gaten als je in de tuin bezig bent: wellicht spit je een worm of insect op. In de winter eten ze ook zaden en fruit. Vinden ze niet genoeg of ligt er sneeuw, dan komen ze graag mee-eten van de voedertafel.
Het is je vast wel opgevallen dat er in de winter op je voedertafel (en in je tuin) meestal maar één roodborst zit. Roodborsten, mannetjes én vrouwtjes, hebben namelijk in de winter elk een eigen voedselterritorium.
Het is van levensbelang dat een roodborst zijn territorium verdedigt tegen soortgenoten. Anders heeft hij niet genoeg te eten. Daarom dat een roodborst, man en vrouw, alles wat rood is uit zijn territorium probeert te verjagen. Dat kan een soortgenoot zijn, een rode bal maar ook zijn eigen spiegelbeeld. De roodborsten die zich nu laten horen, zijn bezig om hun plekje voor komende winter te bevechten. Letterlijk bevechten; soms overleeft er een het gevecht niet.
Roodborstjes kun je het hele jaar horen zingen. Zowel de mannetjes als vrouwtjes zingen in de winter hun sprankelende liedje om hun voedselterritorium te verdedigen. In het broedseizoen hoor je de mannetjes. Ze beginnen vaak al te zingen als het nog donker is. Hier hoor je hun geluid.
In het voorjaar zoeken de mannetjes roodborst een geschikt broedterritorium. Best spannend voor een vrouwtje om zich in dat territorium te begeven, want de eerste reactie van het mannetje is om haar te verjagen. Maar het vrouwtje houdt zich in en gaat het gevecht niet aan. Ze delen het broedterritorium dat verdeeld is in twee voedselterritoria: een deel voor het mannetje en een deel voor het vrouwtje.
Roodborsten zijn zogenaamde halfholenbroeders. Het nest maken ze op een plek met een afdakje. Dat kunnen ook bladeren in dicht struikgewas zijn. Jonge roodborsten hebben nog geen rode borst. Dat voorkomt dat ze door hun eigen ouders aangevallen worden.
Roodborstjes hebben altijd tot de verbeelding gespeeld. Ze zijn het symbool van hoop. ‘Robin’ (redbreast) is de nationale vogel van Groot-Brittannië. Roodborsten horen tot de familie van de vliegenvangers, net zoals de roodborsttapuit en het paapje die ook een rode borst hebben. Ik heb niet kunnen vinden of bij deze vogels het territorium ook zo agressief verdedigd wordt.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺
Ineke Bams 