(18 oktober 2023)
Fruitvliegjes, wie kent ze niet. Ze zitten op een stuk overrijp fruit of nippen van je wijn. Je vindt ze op van alles wat gist (fermenteert): fruit, organisch afval, uitwerpselen en paddenstoelen. Ze ruiken de gistdampen op een afstand van tientallen meters. Via een open raam komen ze je huis binnen en landen ze op de fruitschaal. Het kan ook zijn dat je larven met overrijp fruit mee naar binnen hebt genomen.
De meeste fruitvliegen hebben rode ogen en hun borststuk is relatief groot en bol. Hun levenscyclus is heel kort. Onder optimale omstandigheden (temperatuur tussen de 23 en 27 graden) ontwikkelt een eitje zich binnen twee weken tot een volwassen dier. In het voorjaar, als het minder warm is, gebeurt dit binnen vier weken.
Vrouwtjes die paringsbereid zijn, zoeken een stuk gistend fruit en lokken daar de mannetjes naar toe. Als een vrouwtje bevrucht is, zoekt ze een ander stuk fruit waarop ze haar eitjes legt. Ze voegt er wat gist aan toe wat ze heeft meegenomen van het stuk fruit waar ze paarde. Want het luistert wel nauw: overrijp fruit gaat eerst gisten en daarna nemen bacteriën het rottingsproces over. Dan groeien er minder gisten en is er minder te eten voor de larven.
De eitjes met een lengte van een halve millimeter komen binnen dertig uur uit. De larven leven van gisten (eencellige schimmels) en andere micro-organismen op het fruit en vervellen een aantal keer. Na zeven tot acht dagen hebben ze zich volgegeten. Dan zoeken ze een koelere plek om zich te verpoppen. Na een dag of zes komt het volwassen vliegje tevoorschijn dat binnen twee dagen geslachtsrijp is. Het volwassen leven van een vrouwtje duurt veertig tot vijftig dagen. Als de omstandigheden gunstig zijn, kan ze in die tijd honderden eitjes afzetten.
Momenteel zie ik bijna geen fruitvliegen meer. Als de temperatuur daalt, gaan ze in een soort ruststand, de zogenaamde diapauze. Als de temperatuur oploopt, ontwaken ze.
Fruitvliegen komen oorspronkelijk uit de tropische delen van West-Afrika. Van daaruit hebben ze zich, in het kielzog van de mens, over de rest van de aarde verspreid. Alleen op Antarctica komen geen fruitvliegen voor.
De familie van de fruitvliegen kent in ons land zo’n vijftig soorten. Twintig daarvan horen tot het geslacht fruitvlieg (Drosophila). Ze zijn door leken moeilijk van elkaar te onderscheiden. Vrij makkelijk herkenbaar zijn de mannetjes van de suzuki-fruitvlieg, een exoot. Deze hebben namelijk zwarte vlekken op hun vleugels (foto linksboven).
De bekendste fruitvlieg is de zogenaamde bananenvlieg (Drosophila melanogaster). Omdat deze zich makkelijk laat kweken, wordt deze op grote schaal gebruikt voor allerlei soorten onderzoek zoals op het gebied van genetica. Zes Nobelprijzen zijn aan de fruitvlieg te danken. Hier zie je meer over het gebruik van de fruitvlieg in de wetenschap.
Fruitvliegjes zijn misschien wel lastig, maar niet schadelijk: ze ruimen rottende, gistende materialen op. Zelf staan ze op het menu van allerlei insecten, spinnen, vleermuizen en vogels. Ook zijn er sluipwespen die hun eitje in de larven van fruitvliegjes leggen.
De suzuki-fruitvlieg komt sinds 2013 in ons land voor en is wel schadelijk. De vrouwtjes leggen met hun lange legboor eitjes in rijpend, zacht fruit zoals aardbeien, frambozen, bramen, pruimen en kersen. De larven eten hiervan. Dit heeft gevolgen voor de oogst, maar ook voor vogels die in het najaar veel bessen moeten eten om de winter goed door te kunnen komen.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘵𝘳𝘰𝘶𝘸.𝘯𝘭
Ineke Bams 