(5 november 2023)
In de Noordzee komen zo’n 220 soorten vissen voor. Sommige soorten leven aan het oppervlak en zoeken daar naar plankton. Andere soorten zoeken hun voedsel op de bodem. En dan heb je nog vissen die op andere vissen jagen. Wil je al die vissen zien, dan moet je ze proberen te vangen met een hengel of een net. Een enkele keer vind je aangespoelde vissen op het strand.
Ik dacht altijd dat de gewervelde dieren ingedeeld werden in vijf klassen: zoogdieren, vogels, reptielen, amfibieën en vissen. Maar ‘vissen’ schijnt eigenlijk een soort verzamelnaam te zijn van koudbloedige gewervelde dieren die in het water leven, zich voortbewegen met vinnen en (meestal) ademhalen door kieuwen. De vissen die vandaag de dag leven, kun je onderverdelen in kaakloze vissen en vissen met kaken. De laatste groep kun je weer onderverdelen in de klasse van de kraakbeenvissen en de superklasse van de beenvisachtigen. Bij kraakbeenvissen bestaat het skelet alleen uit (flexibel) kraakbeen. Kraakbeenvissen waren de eerste gewervelde dieren met kaken. 95% van de hedendaagse vissoorten horen tot de beenvisachtigen.
Op de foto’s zie je een aangespoelde hondshaai en het eikapsel van een rog, volgens ObsIdentify van de gevlekte rog. Haaien en roggen horen tot de kraakbeenvissen. Zo’n 27 vertegenwoordigers hiervan komen (wel eens) in onze territoriale wateren voor.
Bij de meeste vissen vindt de paring plaats doordat het mannetje en het vrouwtje tegelijkertijd respectievelijk sperma (hom) en eicellen (kuit) afgeven. De eitjes worden in het water bevrucht. Dit wordt ‘paaien’ genoemd. Bij haaien en roggen gaat de voortplanting anders. De eitjes worden inwendig bevrucht. Veel roggensoorten en bodemhaaien zoals de hondshaai leggen eieren. Hierbij zit het embryo samen met een dooier in een taai, leerachtig zakje (het eikapsel). Aan het eikapsel zitten draadvormige aanhangsels waarmee het aan wieren, stenen of koralen vastgehaakt kan worden. Van acht roggensoorten en twee haaiensoorten kun je langs onze stranden de lege eikapsels vinden. Hier vind je een determinatiegids. De meeste haaien baren overigens hun jongen levend (waarbij verschillende variaties mogelijk zijn hoe de embryo’s gevoed worden).
Hondshaaien zijn de meest voorkomende haaien in de Noordzee. Het zijn kleine haaien die zo’n 80 cm lang worden. Hun voedsel zoeken ze ’s nachts op de zeebodem. Ze eten voornamelijk uit schaal- en schelpdieren, wormen en kleine visjes.
De grootste haai in de Noordzee is de reuzenhaai, de op één na grootste vis ter wereld (met een lengte van zes tot acht meter). Soms wordt deze ook wel langs de kust waargenomen en een enkele keer spoelt een dood exemplaar aan op het strand. Reuzenhaaien eten plankton.
Roggen herken je aan hun platte lichaam. De soorten die in de Noordzee leven, brengen de grootste deel van hun tijd liggend op de bodem door. De gevlekte rog is een kleine soort van zo’n 60 cm die wormen, kreeftachtigen, inktvis en kleine vissen eet.
De grootste rog in de Noordzee is de vleet die sinds de jaren zestig steeds zeldzamer is geworden en bij ons nauwelijks meer wordt waargenomen. Deze rog wordt zo’n twee meter groot. Een andere grote roggensoort die wel eens in de Zeeuwse wateren wordt gevangen, is de gewone pijlstaartrog. Die kan 1,4 meter lang worden.
Vergeleken met beenvissen planten haaien en roggen zich langzaam voort. Bovendien zijn ze pas na een paar jaar geslachtsrijp. Dat maakt dat ze extra gevoelig zijn voor verstoringen zoals overbevissing. Bij de vangst op platvissen die ook op de bodem leven, worden roggen en bodemhaaien vaak als bijvangst gevangen.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘦𝘤𝘰𝘮𝘢𝘳𝘦.𝘯𝘭, 𝘢𝘯𝘦𝘮𝘰𝘰𝘯.𝘰𝘳𝘨, 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴.𝘯𝘭
Ineke Bams 