Soort van dag 323: meidoorn

(19 november 2023)

Meidoorn is een belangrijke voedselplant voor allerlei bes-etende vogels, zoals lijsterachtigen (zie ook de soorten van gisteren). In ons land zijn drie soorten inheems: eenstijlige meidoorn, tweestijlige meidoorn en de zeer zeldzame koraalmeidoorn. Van nature staan ze op verschillende standplaatsen en ook verschillen ze iets in bloeitijd. De tweestijlige meidoorn komt vooral in het oosten van het land voor. De eenstijlige is heel algemeen, mede omdat deze soort vaak wordt aangeplant. Waar ze naast elkaar voorkomen, kunnen de soorten makkelijk kruisen. Het schijnt dat er nauwelijks meer zuivere tweestijlige meidoorns in ons land zijn. Daarom heb ik het hier gewoon over ‘meidoorn’.
Bij de aanplant van meidoorns werd (en wordt?) vaak plantmateriaal uit Zuid-Europa gebruikt. Verder worden ook andere (exotische) meidoornsoorten aangeplant, evenals allerlei cultuurvariëteiten.

Een meidoorn is een struik met doorns die soms ook tot een kleine boom kan uitgroeien. Meidoorn hoort tot de rozenfamilie en dat is duidelijk aan allerlei kenmerken te zien, zoals de vijftallige bloemen en de vele meeldraden. De struik bloeit in mei met witte of enigszins roze bloemen. De bloemen worden bezocht door bijen en vliegen zoals de dansvlieg op de foto onderaan. Daarna vormen de bessen zich die in augustus rijp zijn. Vervolgens blijven die tot in de winter hangen, tot ze door hongerige vogels opgegeten worden.

Scheefgezakte meidoorns in de duinen kunnen vaak flink begroeid zijn met korst-, blad- en levermossen (foto rechtsonder). Er zijn verschillende zwammen die je in de buurt van meidoorns kunt aantreffen. Op afgevallen bessen kun je bijvoorbeeld vanaf mei de meidoornbesgeweizwam en het meidoornrotkelkje vinden. Nog nooit gezien, dus daar ga ik komend voorjaar eens naar op zoek. Ook is er een roest die je op meidoorn kunt vinden: de meidoorn-jeneverbesroet (foto onderaan).
Veel insecten die soorten van de rozenfamilie als waardplant hebben, vind je ook op meidoorn. Van de rookkleurige fruitmot en een bepaald bronsvliegje leven de larven in de bessen. Vanaf januari kun je in het zuiden en oosten van het land ’s nachts meidoornspanners zien vliegen die meidoorn (en sleedoorn) als waardplant hebben. En uiteraard is de struik waardplant van de meidoornstippelmot.
Meidoorn kan te lijden hebben van bacterievuur, ook wel perenvuur genoemd. Hierbij worden de uiteinden van de scheuten in het voorjaar bruin en zwart en hangen ze er als vaantjes bij. Vooral meidoorns die uit Italië afkomstig zijn, zijn vatbaar voor deze bacterie. Meidoorn mag daarom in bepaalde gebieden ter bescherming van de fruit- en boomteelt niet meer aangeplant worden.

Meidoorn is door zijn doornen redelijk beschermd tegen (grote) grazers. Daar profiteren ook andere planten van die in een meidoornstruweel opgroeien. Allerlei dieren vinden er beschutting. Vanwege de doorns werd meidoorn, vaak samen met sleedoorn en andere struiken, aangeplant als veekering. Zo’n stekelige heg houdt ook roofdieren tegen en bovendien geeft het vee meer beschutting tegen zon, regen en wind dan een prikkeldraadje.
In 2018 kregen de Maasheggen langs de Maas in Noord-Brabant en het noorden van Limburg de status van UNESCO-biosfeergebied. Een biosfeergebied is een gebied waar mens en natuur samenleven. In zo’n gebied wordt intensief samengewerkt aan duurzame ontwikkeling en aan doelen op gebied van economie, natuur, toerisme en water. Tot nu toe zijn de Maasheggen het enige gebied in ons land met deze toekenning. De Maasheggen vormen een eeuwenoud heggenlandschap dat bestaat uit heggen, weides, drinkpoelen en oude knotbomen. De heggen worden door boeren op een speciale manier gevlochten. De meidoorn- en sleedoornstruiken vergroeien met elkaar en zo ontstaat een ondoordringbare, ‘levende’ omheining.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘯𝘷𝘸𝘢.𝘯𝘭, 𝘶𝘯𝘦𝘴𝘤𝘰.𝘯𝘭, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺