(24 november 2023)
Erg duidelijke foto’s heb ik niet van de heggenmus. Maar misschien past dat ook wel bij een vogel die nauwelijks opvalt maar toch talrijk in tuinen voorkomt. Mannetjes en vrouwtjes zien er gelijk uit en zijn bruingrijs van kleur. Op de rug gezien lijken ze wel wat op mannetjes huismus, maar ze onderscheiden zich daarvan door de leigrijze kop en de spitse snavel. Heggenmussen zijn ondanks hun naam niet verwant aan mussen.
Heggenmussen zitten vaak op de grond waar ze schuifelend en scharrelend tussen blaadjes op zoek zijn naar voedsel. Dat voedsel bestaat uit insecten, spinnetjes en andere kleine bodemdiertjes. In de winter eten ze ook zaden. Je kunt er dan vaak eentje onder de voedertafel vinden waar hij eet van zaden die op de grond vallen. Heggenmussen zul je nooit in groepen zien. Ze blijven voor hun veiligheid altijd in de buurt van struiken.
Een eeuw geleden was de heggenmus een schaars voorkomende broedvogel die je vooral in bosranden en bosjes vond. Maar de verstedelijking, en vooral de toename van het aantal tuinen, heeft ervoor gezorgd dat de soort flink in aantal is toegenomen. Er zijn nu zo’n 175.000-225.000 broedparen in ons land. Na een koude winter neemt het aantal tijdelijk af, maar herstelt zich dan weer. Over de hele linie neemt het aantal iets af wat geweten wordt aan verstening van tuinen. Je vindt heggenmussen overal in het land, minder in grootschalige landbouwgebieden.
Heggenmussen zijn standvogels: ze zijn hier het hele jaar en trekken in de winter hooguit naar de stad. In de winter worden ze aangevuld met wintergasten en doortrekkers die in Scandinavië en Noord-Duitsland hebben gebroed.
De heggenmus is één van de eerste vogels die zich in het voorjaar laat horen. Al vanaf begin februari zingen de mannetjes op een hoge post, in een top van een boom. Het riedeltje klinkt hoog en ijl en het wordt wel vergeleken met een onregelmatig piepend karrenwiel. Hier kun je de zang en roep horen.
In de broedtijd vallen heggenmussen meer op dan in de rest van het jaar. Mannetjes en vrouwtjes jagen achter elkaar aan. Ze kunnen er meerdere partners op na houden en paren meerdere keren op een dag. Meer over het seksleven van heggenmussen kun je hier lezen.
Heggenmussen broeden van april tot in augustus, met twee of drie legsels per jaar. Het nest zit vrij laag in een struik of heg, in elk geval nooit hoger dan twee meter, en bestaat uit mos en twijgjes. De heggenmus is één van de waardvogels van de koekoek.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats. De heggenmus is voorgedragen door Karins Heemrijke Natuurtuin.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘷𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨.𝘯𝘭, 𝘴𝘰𝘷𝘰𝘯.𝘯𝘭, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺
Ineke Bams 