(25 december 2023)
Vandaag start de Eindejaars Plantenjacht. Een plant die dan zeker nog her en der bloeiend te vinden is, is duizendblad. Het is een van mijn favoriete planten, ook omdat ze uitgebloeid nog mooi zijn.
Duizendblad is verwant aan de kamilles met stroschubben. Van de ruim honderd soorten van het geslacht duizendblad komen twee soorten in onze contreien voor: duizendblad en wilde bertram. Al die andere soorten vind je in Zuidoost-Europa en Zuidwest-Azië, op de steppes en in de gebergten. Daarvan zijn verschillende soorten als sierplant verkrijgbaar waaronder geel duizendblad (foto midden onder, met een blinde bij). Deze staat in onze tuin bij de ‘boerentuinplanten’; hij stond hier al toen we hier kwamen wonen.
Duizendbladsoorten zie je altijd in groepen omdat ze zich met ondergrondse uitlopers uitbreiden. De bloemhoofdjes staan in tuilvormige bloeiwijzen en daardoor lijken ze erg op schermbloemigen. Ze worden zelfs door dezelfde soorten insecten bezocht. Duizendblad is een composiet, dus elk bloemhoofdje bestaat uit meerdere kleine bloempjes. In het midden zie je de buisbloemen en langs de rand staat aantal lintbloemen.
Duizendblad heeft fijn verdeeld blad (vandaar: duizendblad) dat aangenaam kruidig ruikt. De hoofdjes staan met veel bij elkaar en zijn hooguit een halve centimeter breed. De buisbloemen zijn geelwit en worden grijs. De vijf lintbloemen zijn wit, soms met een roze tint.
De plant groeit op vochtige tot droge grond, bij voorkeur in de zon. Je vindt ze bijvoorbeeld in bermen, op dijken en zelfs tussen de straatstenen want ze verdragen enige betreding. Het is een belangrijke voedselplant voor allerlei soorten insecten die je ook op wilde bertram kunt vinden. Het gaat om een aantal snuitkevers en schildpadkevertjes, het streepglanskevertje, rupsen van verschillende bladrollers (waaronder de wortelmotten) en kokermotjes, bloemwantsen, mineerders en een aantal galvormers.
Van vijf van de negen inheemse wortelmotten leven de rupsen in de wortelstokken van duizendblad en boerenwormkruid. Door hun vraat verdorren de bladeren. Op de foto rechtsonder zie je een wortelmot op boerenwormkruid. Op de foto daarboven zie je grasbloemwantsen die de bloemen bezoeken.
De bloemhoofdjes van wilde bertram (foto linksonder) zijn groter dan van duizendblad. Bovendien staan ze met minder bij elkaar dan bij duizendblad. De ongeveer tien lintbloemen zijn wit en de buisbloemen zijn geelwit. Een duidelijk onderscheid zijn de bladeren: bij wilde bertram zijn die ongedeeld en langwerpig. Je vindt hem op nattere plekken dan duizendblad zoals aan waterkanten en in moerassen. Je ziet hem daar vaak samen met moerasspirea, harig wilgenroosje, echte valeriaan, koninginnekruid en grote wederik. Het is ons nog niet gelukt om hem in onze tuin te handhaven, want hij delft telkens het onderspit tegen deze enthousiaste groeiers. Duizendblad doet het daarentegen bij ons wel.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘷𝘭𝘪𝘯𝘥𝘦𝘳𝘴𝘵𝘪𝘤𝘩𝘵𝘪𝘯𝘨.𝘯𝘭
Ineke Bams 