(17 juni 2023)
In de week van de invasieve exoten (16 t/m 25 juni) besteed ik elke dag aandacht aan een (invasieve) exoot. Het gaat hierbij om planten en dieren die door toedoen van de mens in ons land voorkomen en schadelijk zijn, o.a. voor de biodiversiteit. Vandaag gaat het over de nijlgans.
De nijlgans is geen gans, maar een eend (verwant aan de bergeend). De nijlgans komt oorspronkelijk uit Afrika, ten zuiden van de Sahara. De vogel werd gehouden in vogelparken en is van daaruit ontsnapt. In 1967 werd het eerste exemplaar in de Nederlandse natuur gezien. Inmiddels zijn er zo’n 10.000 broedpaar.
De nijlgans is o.a. te herkennen aan de roze poten en de opvallende donkere vlek rondom het oog. In de vlucht vallen de zwart-witte vleugels op. Zijn nest maakt hij vaak in boomholtes of onder een struik of boom bij het water. Het succes van de soort komt door het lange broedseizoen en dat ze meerdere broedsels per jaar hebben, tot midden in de winter. Ze hebben weinig natuurlijke vijanden.
Op de foto zie je links nijlganzen in een boom op landgoed Gooilust in ’s-Graveland en rechts bij een vijver in het Westerpark in Amsterdam.
Door de EU wordt de nijlgans als een invasieve exoot gezien. Op de factsheet bij de Unielijst worden de effecten van het voorkomen van de nijlgans beschreven. Genoemd wordt het agressieve gedrag van de vogel. Daardoor worden andere vogelsoorten verdrongen en hebben deze minder gebied om in te foerageren. Nijlganzen verdrijven haviken, buizerds en kraaien van hun nesten waardoor deze opnieuw moeten beginnen met het bouwen van een nest. Ook nemen ze nestplaatsen in van grauwe ganzen, bergeenden en wilde eenden. Verder kunnen ze pullen van andere eendachtigen verdrinken.
Nijlganzen komen bij water voor. Hun uitwerpselen kunnen zorgen voor verslechtering van de waterkwaliteit, vooral van voedselarme wateren. Ook verhoogt dit de kans op blauwalg. Nijlganzen zijn planteneters en brengen schade aan graslanden toe. In de buurt van vliegvelden worden ze bestreden omdat ze kunnen botsen met vliegtuigen.
Volgens de Vogelbescherming zijn er tot dusverre geen aanwijzingen dat in Nederland de toename van de nijlgans ten koste gaat van andere watervogelpopulaties.
In de EU mag de nijlgans niet meer verhandeld en gehouden worden. Particulieren en dierentuinen die deze soort al in hun bezit hadden voordat de EU-lijst van kracht werd, mogen de dieren houden totdat ze een natuurlijke dood sterven. Verder geldt voor lidstaten de plicht om in de natuur aanwezige populaties op te sporen, te verwijderen, of als dat niet lukt, zodanig te beheren dat verspreiding en schade zoveel mogelijk wordt voorkomen. Deze maatregelen zijn er vooral op gericht om te voorkomen dat de soort zich verder naar Centraal-Europa verspreidt.
De Vogelbescherming vindt dat de bestrijding van invasieve exoten niet ten koste mag gaan van inheemse soorten. Hier vind je hun standpunt over exoten. Het reguleren van het nijlganzenbestand op landbouwgronden valt onder het provinciale ganzenbeleid.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘯𝘷𝘸𝘢.𝘯𝘭, 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨
Ineke Bams 