(23 juni 2023)
In de week van de invasieve exoten (16 t/m 25 juni) besteed ik aandacht aan enkele (invasieve) exoten. Het gaat hierbij om planten en dieren die door toedoen van de mens in ons land voorkomen en schadelijk zijn, o.a. voor de biodiversiteit. Vandaag gaat het over de halsbandparkiet.
Halsbandparkieten zijn opvallende, knalgroene en luidruchtige vogels. Mannetjes hebben een band die rond de nek roze en bij de keel zwart is. Vrouwtjes hebben die niet. Als ze vliegen, valt de lange staart op.
Ze komen oorspronkelijk uit India en Centraal-Afrika. Nederlandse halsbandparkieten stammen af van ontsnapte en vrijgelaten kooivogels. Sinds 1968 broedt de vogel in Nederland. Momenteel zijn er meer dan 21.000 exemplaren. Ze zijn vooral te vinden in tuinen en parken van de grote steden in de Randstad. Ze komen steeds meer in kleine kernen voor. Ook op het platteland, zoals bij ons in de buurt. Dat halsbandparkieten goed in ons land kunnen overleven, komt door de mildere winters en het voedselaanbod. In de winter doen ze zich graag te goed aan pinda’s uit voedersilo’s. Verder eten ze vooral zaden, noten en fruit. Ook eten ze van bloemknoppen, bijvoorbeeld van paardenkastanjes.
Halsbandparkieten leven in groepen. In de wintermaanden slapen ze met grote aantallen in bomen. Met hun luidruchtige gedrag veroorzaken ze overlast.
Steeds vaker melden fruittelers schade door halsbandparkieten. De vogels pikken (onrijpe) appels en peren aan. Die zijn daarna niet meer verkoopbaar. Bovendien komen er insecten en schimmels op het aangepikte fruit. We zien dit ook in onze tuin gebeuren.
Halsbandparkieten zijn holenbroeders en broeden ook in nestkasten. Daarmee zijn het concurrenten van andere holenbroeders zoals spechten, kauwen, uilen en boomklevers. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het met de concurrentie niet zo’n vaart loopt. Alleen de boomklever kan er echt last van hebben, blijkt uit een Vlaams onderzoek uit 2009. De halsbandparkiet kruipt al vanaf januari in boomholtes en begint vervolgens met broeden. De boomklever gaat in maart op zoek, maar dan zijn alle geschikte holen al bezet. Desondanks neemt het aantal boomklevers in Nederland toe. Zij broeden namelijk ook in bossen; daar vind je nauwelijks halsbandparkieten.
Meer zorgen maken biologen zich om de rosse vleermuis die ook gebruik maakt van boomholtes. In Nederland is er nog geen uitgebreid onderzoek naar gedaan. Maar onderzoeken uit Spanje en Italië wijzen uit dat er een verband is tussen de toename van het aantal halsbandparkieten en het verdwijnen van lokale vleermuissoorten. In sommige gevallen werden de vleermuizen actief verjaagd, soms zelfs gedood.
De halsbandparkiet staat (nog) niet op de Unielijst van invasieve exoten. Provincies kunnen aanvullend beleid hebben voor invasieve exoten die niet op de Unielijst staan. In de provincie Utrecht, bijvoorbeeld, mogen halsbandparkieten van 1 juni tot 1 november verjaagd worden ‘met ondersteunend afschot’ om schade op percelen met fruit te voorkomen.
(Dit is de laatste invasieve exoot die ik behandel. Wil je weten welke soorten op de Unielijst staan? Kijk dan hier.)
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘵𝘳𝘰𝘶𝘸.𝘯𝘭, 𝘯𝘳𝘤.𝘯𝘭
Ineke Bams 