(28 juni 2023)
In Nederland komen drie soorten echte zwaluwen voor: huiszwaluw, boerenzwaluw en oeverzwaluw. Alle drie eten ze vliegend insecten en overwinteren ze in Afrika. Van deze drie is de oeverzwaluw het kleinst. (Daarnaast zijn er nog de nachtzwaluw en de gierzwaluw, maar dat zijn geen echte zwaluwen.)
Boerenzwaluwen zie je vooral rond boerenerven. Hij is goed herkenbaar aan de lange gevorkte staart en aan zijn roodbruine kin, keel en voorhoofd. Hij maakt zijn nesten in schuren en stallen. Huiszwaluwen hebben op de bovenzijde een opvallende witte stuit. Hij maakt zijn nest van modder aan de buitenkant van huizen, onder een afdakje.
Een oeverzwaluw heeft een korte, lichtgevorkte staart. De bovenzijde van de vogel is lichtbruin. Zijn onderzijde is vrijwel wit. De oeverzwaluw heeft verder een kenmerkende bruine nekband. Het is de eerste zwaluw die terugkeert uit Afrika. Half maart worden de eerste exemplaren al waargenomen. Ook komen er veel op doortrek door ons land. Hoeveel oeverzwaluwen in de zomer in ons land broeden, verschilt van jaar tot jaar. Dat heeft te maken met de weersomstandigheden in hun overwinteringsgebied (de Sahel): in droge periodes is er maar weinig voedsel en zullen veel vogels sterven. In Nederland broedt minder dan 1% van de Europese populatie.
Oeverzwaluwen zie je vooral in de buurt van water. Broeden doen ze in kolonieverband. Van nature maken ze nestholtes (met een nestgang van 40-150 cm lang) in steile, onbegroeide zandoevers langs rivieren. Veel van dergelijke oevers zijn verdwenen doordat mensen de oevers vastgelegd hebben. Bij natuurontwikkeling langs rivieren worden langs nevengeulen wel weer dergelijke oevers gemaakt. Bij gebrek aan oevers broeden oeverzwaluwen ook in zandafgravingen en op bouwplaatsen en gronddepots. Tijdens het broedseizoen zijn nestlocaties beschermd. Eventuele werkzaamheden moeten worden uitgesteld tot na het broedseizoen. Er worden ook wel speciale kunstmatige oeverzwaluwwanden geplaatst. Als de oeverzwaluwen een goede broedplek hebben gevonden, komen ze graag het volgende jaar weer terug. Maar ze kunnen ook snel nieuwe plekken koloniseren.
Oeverzwaluwen eten alleen kleine vliegende insecten (knutten, bladluizen, kleine kevers). Ze vangen die vooral boven (zoet) water. Een gemiddeld nest met jongen eet 7.000 insecten per dag. Er zijn vaak twee legsels. Jongen van de eerste leg slapen met elkaar in het riet. Van eind juli tot oktober trekken de vogels weer weg naar Afrika.
Bij ons in de buurt is ook een kleine kolonie oeverzwaluwen. Deze is zelfs half mei nog in het nieuws geweest. Ik ben er gisteren langs gereden en de oeverzwaluwen zitten er nog steeds. Op de foto onderaan links is, als je goed kijkt, een jong vogeltje te zien. Op de foto onderaan rechts komt een ouder het jong voeren. Het valt niet mee om de wendbare zwaluwen op de foto te krijgen!
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘚𝘖𝘝𝘖𝘕, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺
Ineke Bams 