Soort van dag 180: blinde bij

(29 juni 2023)

Als een soort een misleidende naam heeft, is het wel de blinde bij. Want dit insect is én geen bij én hij is niet blind.

Blinde bijen zijn algemeen voorkomende zweefvliegen, horend tot de zogenaamde bijvliegen. Hiervan komen in Nederland veertien soorten voor (zie ook de hommelbijvlieg). Als volwassen insect leven ze van nectar en stuifmeel. Ze zijn belangrijk voor de bestuiving van allerlei soorten bloemen (zie collage).
Blinde bijen lijken erg op honingbijen (zoals hommelbijvliegen op hommels lijken). Dat zie je bijvoorbeeld aan de achterpootjes die ze laten hangen als ze vliegen. Ook maakt een blinde bij een zoemend geluid tijdens het vliegen of als je hem vastpakt. Andere zweefvliegen zijn bijna niet te horen.
Toch zijn er duidelijke verschillen tussen honingbijen en blinde bijen. Allereerst: blinde bijen steken niet. Bijen hebben lange antennes, (zweef)vliegen korte. De ogen verschillen: bijen hebben smalle ogen, vliegen hebben bolronde ogen. Ook aan de manier van vliegen kun je zien of je te maken hebt met een honingbij of een blinde bij. Bijen vliegen in een vloeiende beweging; blinde bijen (zweefvliegen) vliegen schokkerig.
Blinde bijen zijn bruin met een oranje gele tekening op het achterlijf. Deze is zeer variabel: soms zijn ze geheel donker, soms bijna geheel oranje. Het achterlijf heeft minder haren dan het borststuk.

Er vliegen twee generaties. In het voorjaar zie je de vrouwtjes die overwinteren. Als larve (rattenstaartlarve genoemd) leven ze in voedselrijk tot zeer voedselrijk water (in de modder). Ze worden zelfs in gier gevonden. Van juni tot november vliegt de tweede generatie. Mannetjes en vrouwtjes kun je van elkaar onderscheiden door naar de ogen te kijken (zie ook collage). Bij mannetjes raken de ogen elkaar bovenop, bij vrouwtjes zit er een flinke ruimte tussen. Na de paring in de herfst sterven de mannetjes. De vrouwtjes zoeken een beschut plekje om te overwinteren, bijvoorbeeld achter boomschors of in een muurspleet. Een deel van de blinde bijen trekt in het najaar naar het zuiden.

Waarom heten ze ‘blind’? Hiervoor zijn twee verklaringen. Blinde bijen hebben twee banden van haren op hun ogen. Misschien dat mensen daarom dachten dat ze blind waren. Maar waarschijnlijker is dat het ermee te maken heeft dat ze niet kunnen steken (vergelijk ‘doof’ bij dovenetel).

Wist je dat je blinde bijen en andere zweefvliegen kunt kweken? Op Wikipedia vind je hiervoor een handleiding.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘝𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴, 𝘣𝘦𝘴𝘵𝘶𝘪𝘷𝘦𝘳𝘴.𝘯𝘭