Soort van dag 242: wikke

(30 augustus 2023)

Hoewel het eigenlijk zomerbloeiers zijn, zie je op veel plekken nog wikkes in bloei staan. In onze tuin is bijvoorbeeld de heggenwikke weer opnieuw gaan bloeien. Wikkes horen tot de vlinderbloemenfamilie, net zoals de gaspeldoorn en de gewone rolklaver. Wikkes hebben dunne stengels. Meestal hebben ze aan het einde van hun geveerde bladeren een rank. Hiermee kunnen ze in buurplanten klimmen. Wikkes zijn nauw verwant aan lathyrus.

In Nederland komen verschillende soorten wikke voor waarvan een aantal ondersoorten hebben. Ook de tuinboon, een cultuurgewas, is een wikke (zonder ranken, weliswaar). Net zoals alle vlinderbloemigen leven wikkes samen met stikstofbindende Rhizobium-bacteriën. Op de foto linksonder zie je de wortelknolletjes van een tuinboon waarin die bacteriën zitten.
Tuinbonen worden door mensen gegeten en ook als veevoeder geteeld. Dat geldt voor meer soorten wikke (voederwikke, bonte wikke). Daarnaast worden ze net zoals bijvoorbeeld klaversoorten als groenbemester gebruikt. Verschillende wikkesoorten zijn in ons land gekomen als akkeronkruid bij granen.

De naam ‘vlinderbloem’ slaat op de vorm van de bloem, niet op de bestuivers. Het bovenste kroonblad wordt vlag genoemd en is bedoeld om de bestuivers te lokken. In de bloem zit vaak een honingmerk die het insect de weg wijst naar de nectar. De zijdelingse kroonbladeren worden zwaard genoemd. De onderste twee kroonbladen vormen samen de kiel; deze omsluit de meeldraden en de stamper. Alle vlinderbloemigen hebben peulen als vrucht.

Op de foto linksboven zie je ringelwikke. Dat is een eenjarige soort met kleine, blauwachtig witte bloemetjes. Je vindt hem vooral op zandgronden als akkeronkruid. Daarnaast zie je heggenwikke. Deze overblijvende plant bloeit met blauwachtige tot vuil blauwpaarse bloemen en vind je in graslanden maar ook in bossen.
Rechtsboven zie je een voederwikke. Van deze een- of tweejarige soort worden drie ondersoorten onderscheiden. Die op de foto is vermoedelijk vergeten wikke; die heeft tweekleurige bloemen. Maar om het zeker te weten moet je ook naar de vruchten en zaden kijken. (Vaak verward met smalle wikke, een andere ondersoort, en daardoor ‘vergeten’.)
Onder de ringelwikke zie je vogelwikke. Deze heeft veel paarsblauwe bloemen bij elkaar in trossen staan. De overblijvende plant komt algemeen voor en is tegenwoordig vooral een berm- en oeverplant. Soms kan de plant zo onder de bladluizen zitten, dat de plant er blauwgroen van ziet.
Daarnaast zie je bonte wikke met een tuinhommel. De bloemen van deze wikke lijken veel op die van vogelwikke. De zwaarden van de bloemen zijn meestal licht van kleur en steken daardoor af tegen de paarse vlag. Deze eenjarige plant komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en is meegekomen met graan en wordt gezaaid als veevoedergewas. Ook in ingezaaide bermen zie ik ze steeds vaker staan.

De bloemen van de wikkes worden door allerlei soorten insecten bestoven, m.n. bijen zoals hommels. Verschillende insecten zijn gespecialiseerd op wikke, zoals enkele bladrollers en kevers. De gele luzernevlinder gebruikt o.a. de wikke als waardplant. De zaden worden o.a. door duiven gegeten.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘏𝘦𝘶𝘬𝘦𝘭𝘴’ 𝘍𝘭𝘰𝘳𝘢 𝘷𝘢𝘯 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥, 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴.𝘯𝘭, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢