(14 september 2023)
Gisteren ging het over de beuk. Aan het einde van hun leven vallen beuken ten prooi aan talrijke parasitaire schimmels. Wil men beuken ‘oogsten’ voor het hout, dan moet dat gebeuren voordat de beuk 120 jaar oud is, anders kunnen schimmels het hout al hebben aangetast. De opvallendste parasieten zijn echte tonderzwam, reuzenzwam en porseleinzwam. Deze zijn alle drie necrotroof: eerst leven ze als parasiet op een levende boom en als deze daaraan bezweken is, gaan ze over op het dode hout.
De reuzenzwam is net zoals de echte tonderzwam een gaatjeszwam, maar dan met een eenjarig vruchtlichaam. De hoeden zijn dakpansgewijs gerangschikt en kunnen in één seizoen een breedte van een halve meter bereiken. Op de foto linksonder zie je een jonge reuzenzwam op de stronk van een beuk. Deze zwam veroorzaakt wortelrot; er is daardoor minder transport van water en voedingsstoffen naar de kroon. De wortels kunnen zodanig worden aangetast, dat de boom omvalt.
Porseleinzwammen vind je niet aan de voet van de boom, maar juist hoog in de boom. Het is een beruchte zwakteparasiet, al zou je dat niet zeggen als je de tere en kleine paddenstoelen ziet. Door de schimmel wordt het hout broos en daardoor breken takken makkelijk af, bijvoorbeeld bij een storm. Als die takken eenmaal op de grond liggen, kun je de paddenstoelen goed van dichtbij bekijken en er foto’s van maken. Want porseleinzwammen zijn erg fotogeniek.
Porseleinzwammen zijn makkelijk te herkennen en niet te verwarren met andere witte paddenstoelen. Het is een plaatjeszwam waarbij de lamellen (plaatjes) vrij wijd uit elkaar staan. De paddenstoelen beginnen grijs en worden daarna wit tot ivoorkleurig. De hoed is iets doorschijnend en bedekt met een slijmlaag. Bij nat weer voelt de paddenstoel erg slijmerig aan. De hoed is eerst bolvormig en wordt daarna schotelvormig met een doorsnede van zo’n 10 cm. De sporen zijn wit en soms zie je dan ook een wit poederlaagje onder de paddenstoelen liggen. De steel heeft een ring. Ze groeien in bundels: uit één punt komen meerdere paddenstoelen tevoorschijn. Ze komen overwegend op beuken voor. Porseleinzwammen zijn eetbaar, maar volgens de kenners smakeloos.
Alle organismen, dus ook de porseleinzwam, hebben een wetenschappelijke naam die uit twee delen bestaat: een geslachts- en een soortnaam. De geslachtsnaam van de porseleinzwam is ‘Oudemansiella’ en dat is een vernoeming naar C.A.J.A. Oudemans (1825-1906). Deze man was een Nederlandse botanicus en arts die gespecialiseerd was in de systematiek van schimmels.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘦𝘪𝘧𝘦𝘭𝘯𝘢𝘵𝘶𝘳.𝘥𝘦, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺
Ineke Bams 