Soort van dag 264: raaf (en wolf)

(21 september 2023)

Vorige week dinsdag hadden mijn man en ik het geluk om in het Deelerwoud zeker zestien raven in de lucht te zien plus een aantal te horen. Het was prachtig om naar hun capriolen in de lucht te kijken. Opvallend: andere wandelaars hadden er niet echt oog voor; die waren meer uit op het spotten van edelherten.
Hier kun je het geluid van raven horen. Raven maken allerlei soorten geluiden (meer dan honderd) en daarnaast kunnen ze goed imiteren.

De raaf ken ik niet uit mijn jeugd. Halverwege de 20e eeuw was de raaf uit ons land verdwenen. Dat kwam vooral door vervolging vanwege bijgeloof en omdat ze als concurrenten van jagers werden gezien. In de periode 1969-1992 werden meer dan honderd raven uitgezet, afkomstig uit Duitsland en Polen. In 1976 werden de eerste broedgevallen op de Utrechtse Heuvelrug gemeld en sindsdien breidt de vogel zich over ons land uit.
De raaf heeft een voorkeur voor uitgestrekte bosgebieden en je vindt ze dan ook op de Utrechtse Heuvelrug, Veluwe en Sallandse Heuvelrug. Maar ook op andere plekken komen inmiddels raven voor zoals in de Achterhoek, de Zuid-Hollandse duinen, de Oostvaardersplassen en de Maashorst. Zelfs in het Amsterdamse Bos zijn raven waargenomen (in 2019).
In 2022 broedden volgens SOVON 200-220 paartjes in ons land. Daarnaast zijn er jonge dieren die in groepsverband rondzwerven. In totaal gaat het om zo’n 800-1.000 raven.

De raaf is de grootste kraaiachtige ter wereld en de grootste zangvogel van ons land. Hij heeft een spanwijdte van 120 cm (zwarte kraai: 90-100 cm). De snavel van een raaf is naar verhouding forser dan die van een zwarte kraai. Zijn staart is ruitvormig en waaiert breed uit. Kraaien vliegen ergens naar toe; raven zweven ook en dat hebben we in het Deelerwoud goed kunnen observeren.
Raven zijn alleseters, met een voorkeur voor eiwitrijk dierlijk voedsel. Ze eten o.a. resten van kadavers (bijvoorbeeld van verkeersslachtoffers). In de winter zijn ze afhankelijk van kadavers van dieren die de winter niet overleefd hebben. Meer over het belang van kadavers voor de natuur lees je hier.

Op ongeveer dezelfde plek waar we de raven zagen en hoorden, vonden we midden op een zandpad verse uitwerpselen vol haren. Voorjaarsmestkevers waren hier druk mee bezig; er kwamen zelfs nog geïnteresseerde mestkevers aangevlogen. De geur van de drollen was vrij neutraal, een beetje muskusachtig. Zou het hier gaan om uitwerpselen van de wolf, een diersoort die ook in het Deelerwoud gespot wordt? Het zou wel mooi zijn, want raven en wolven horen bij elkaar, en niet alleen in mythische zin.
Net zoals de raaf werd de wolf vervolgd en verdween hij uit ons land. Op eigen kracht is de wolf deze eeuw na 150 jaar in ons land teruggekeerd. Ik hoef niet te zeggen dat die terugkeer nogal omstreden is; de wolf is bijna dagelijks in het nieuws.
Raven eten als aaseter de restanten van prooien van wolven op. Het schijnt zelfs zo te zijn dat raven vanuit de lucht verzwakte dieren opsporen en wolven daarop attenderen door te roepen en te wijzen. Om meer te weten te komen over de raaf op de Veluwe zijn in 2021 zes jonge raven van een zender voorzien. Men hoopt zo ook meer inzicht te krijgen in de relatie raaf-wolf in ons land. Het onderzoek loopt door tot in 2025.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘳𝘢𝘷𝘦𝘯𝘸𝘦𝘳𝘬𝘨𝘳𝘰𝘦𝘱.𝘯𝘭, 𝘚𝘖𝘝𝘖𝘕, 𝘝𝘰𝘨𝘦𝘭𝘣𝘦𝘴𝘤𝘩𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘨, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺, 𝘢𝘳𝘬.𝘦𝘶