(9 oktober 2023)
Momenteel bloeit de klimop. Deze wintergroene klimheester is van groot belang voor insecten die tot laat in het najaar nectar en stuifmeel zoeken. Het gaat hierbij om allerlei soorten (nacht)vlinders, vliegen, muggen, bijen en wespen. In onze tuin heb ik de afgelopen dagen tientallen verschillende insectensoorten op de bloemen van de klimop gezien. Op de collage zie je onderaan van links naar rechts: een langlijfje, gewone wesp, gele veenzweefvlieg en de bruine herfstuil.
Een soort die ik niet gezien heb, is de klimopbij. Deze solitaire bij vliegt van eind augustus tot half oktober en verzamelt overwegend stuifmeel van de klimop voor haar nakomelingen.
Niet alleen voor bestuivers is klimop een belangrijke plant. Hij biedt allerlei dieren slaap- en schuilgelegenheid. In het voorjaar maken verschillende soorten vogels er hun nest in. De blauwzwarte bessen zijn rijp in het voorjaar, een periode waarin bessen schaars zijn. Lijsterachtigen, spreeuwen en duiven eten er dan ook graag van. Mensen kunnen dat beter niet doen.
Klimop heeft twijgen waarmee hij over de grond kruipt en twijgen waarmee hij tegen bomen of muren op klimt. De klimmende twijgen kunnen vuistdikke ‘stammen’ worden (foto linksboven) en tot een hoogte van twaalf meter komen. Aan de klimmende twijgen zitten hechtwortels waarmee de plant zich aan oneffenheden in de ondergrond vasthecht. Hiermee neemt de plant geen voedingsstoffen op.
Heeft de plant een bepaalde hoogte en leeftijd (tien jaar) bereikt en is er voldoende zonlicht, dan worden boogvormige zijtakken gevormd. Dit zijn de takken waaraan de bloemschermen komen. Deze takken worden gestekt en verkocht als struikklimop. In onze tuin hebben we er ook een staan. Groot voordeel: je kunt de bestuivers op ooghoogte observeren.
Op de foto rechtsboven zie je klimopbladeren. De leerachtige bladeren van de klimmende en kruipende delen zijn drie- tot vijflobbig en tot de helft ingesneden. De bladeren aan de bloeiende takken zijn eirond en ongedeeld. De bloemen zijn geelgroen van kleur, met gele meeldraden, en staan in schermen.
Sommige mensen zien klimop als schadelijk. Hij zou muren aantasten en slecht voor bomen zijn. Dat valt allebei erg mee. Klimop op een muur heeft juist voordelen: het isoleert en beschermt tegen verwering. Klimop maakt geen gaten in muren; wel kan een twijg door een bestaand gat kruipen en bij dikker worden schade veroorzaken. Klimop op een muur met oude kalkmortel of losse voegen is wel een probleem. Als je de klimop wegtrekt, kun je dergelijke muren beschadigen.
Klimop in bomen veroorzaakt geen tak- of stambreuk door zijn gewicht. In elk geval niet bij gezonde bomen. De boom past zich aan de opklimmende klimop aan en heeft er zelfs baat bij (bescherming van de stam). Klimop is geen licht- of voedselconcurrent. Ook dringt de plant de boom niet binnen en wurgt deze niet. Klimop kan 400 jaar oud worden, ouder dan veel van de boomsoorten waarin hij klimt.
Naast onze inheemse klimop kun je verwilderd nog twee soorten klimop tegenkomen: Atlantische klimop en Kaukasische klimop. De Kaukasische heeft hartvormig, ongelobd blad. De nerven van de bladeren van de Atlantische klimop contrasteren minder met het blad dan bij de inheemse klimop; ook zijn de bladeren minder diep ingesneden en de bladsteel is veel langer. Bij strenge vorst verliest hij zijn blad. Van alle soorten klimop komen ook allerlei cultuurvariëteiten voor.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺, 𝘣𝘰𝘰𝘮𝘻𝘰𝘳𝘨.𝘯𝘭
Ineke Bams 