(4 november 2023)
Bij de russula’s heb ik ze al even genoemd: melkzwammen. Melkzwammen zijn verwant aan russula’s, maar zijn vaak minder opvallend gekleurd. Ze hebben een steel, hoed, lamellen en geen ring. Ook bij melkzwammen is de steel bros. Het meest opvallende kenmerk is dat de paddenstoel melksap afgeeft. Dat zie je bijvoorbeeld als je over de lamellen krast. Die ‘melk’ is vaak wit, maar kan ook oranje zijn. Er komen in ons land een kleine zestig verschillende soorten voor.
Net zoals russula’s leven melkzwammen in symbiose met de wortels van bomen. Bij welke boom ze staan, is dus een belangrijk determinatiekenmerk. Er zijn melkzwammen die bij maar bij één boomsoort voorkomen zoals bijvoorbeeld de vuurmelkzwam bij hazelaar. Er zijn ook soorten die bij verschillende boomsoorten voorkomen. En er zijn boomsoorten waarbij je meerdere soorten melkzwammen aantreft. Bij de berk gaat het om wel veertien soorten.
Verder is het belangrijk om naar de kleur van de melk te kijken en ook om te kijken of die verkleurt en zo ja, hoe snel. Verder is de smaak van de melk (en de paddenstoel) belangrijk en de geur van de paddenstoel. Er zijn melkzwammen die naar bedwantsen ruiken, andere naar kokos. Natuurlijk kun je voor de zekerheid een sporenfiguur maken om te bekijken welke kleur de sporen hebben.
Goed om te weten is dat melkzwammen niet giftig zijn, maar niet allemaal even smakelijk. Dus je kunt met een gerust hart een druppeltje melk proeven (en uitspugen).
Wat is de functie van die melk eigenlijk? Daarover kon ik maar weinig vinden. Op de website van Natuurpunt las ik het volgende. Naast slakken eten ook muizen, eekhoorns en reeën graag van melkzwammen. De sporen blijven via de melk kleven in de vacht van deze dieren en worden zo verspreid.
Op de foto’s bovenaan zie je levermelkzwammen uit het Spanderswoud bij Hilversum. Deze soort leeft samen met naaldbomen en dit was een stukje bos waar inderdaad alleen sparren stonden. Verder is kenmerkend aan deze soort dat de witte melk na enkele minuten lichtgeel verkleurt, de iets pittige smaak en de bleke hoedrand. Je vindt levermelkzwammen op zure, voedselarme zandgronden waar ze in groepen van enkele tientallen exemplaren bij elkaar staan.
Daaronder zie je de vuurmelkzwam. Deze staat bij een hazelaar op het natuurterreintje naast ons huis. De melk van deze soort smaakt erg scherp; vandaar de naam ‘vuur’melkzwam. Als je denkt met deze soort te maken te hebben, is één druppel melk al voldoende om de scherpe smaak te proeven. Het is een soort van voedselrijkere bodems.
Op de onderste rij zie je melkzwammen die ik al eens eerder heb gefotografeerd maar toen niet op naam heb gebracht (en met OsIdentify lukt dat meestal niet). Linksonder is een melkzwam uit het Gadrabos bij Burgh-Haamstede. De andere melkzwammen heb ik vorig jaar in De Haeck bij de Nieuwkoopse Plassen gefotografeerd.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘉𝘢𝘴𝘪𝘴𝘤𝘶𝘳𝘴𝘶𝘴 𝘱𝘢𝘥𝘥𝘦𝘯𝘴𝘵𝘰𝘦𝘭𝘦𝘯, 𝘝𝘦𝘭𝘥𝘨𝘪𝘥𝘴 𝘗𝘢𝘥𝘥𝘦𝘯𝘴𝘵𝘰𝘦𝘭𝘦𝘯 𝘐, 𝘋𝘦 𝘨𝘳𝘰𝘵𝘦 𝘱𝘢𝘥𝘥𝘦𝘯𝘴𝘵𝘰𝘦𝘭𝘦𝘯𝘨𝘪𝘥𝘴 𝘷𝘰𝘰𝘳 𝘰𝘯𝘥𝘦𝘳𝘸𝘦𝘨, 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘱𝘶𝘯𝘵.𝘣𝘦, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢
Ineke Bams 