(10 november 2023)
Boleten zijn paddenstoelen met hoed en steel, maar zonder plaatjes. In plaats daarvan hebben ze buisjes (gaatjes, poriën). Er zijn meer paddenstoelen met gaatjes, namelijk de houtzwammen. Bij houtzwammen kun je de laag met buisjes er niet af krabben, bij boleten wel. Als groep zijn boleten dus makkelijk herkenbaar, zeker ook omdat ze vaak vrij fors zijn en daardoor opvallen. In ons land komen 65 verschillende soorten boleten voor.
De meeste boleten zijn symbionten: ze leven samen met bomen. Twee soorten zijn een uitzondering hierop, namelijk de kostgangerboleet die parasiteert op de gele aardappelbovist, en de zeldzame houtboleet die leeft als opruimer op dood naaldhout. Er zijn boleten die op voedselarme, zure grond voorkomen, maar ook soorten die op voedselrijkere bodems groeien.
Bodemsoort en bomen in de buurt kunnen je dus helpen bij het op naam brengen van een boleet. Verder zijn er verschillende zaken waar je naar moet kijken. Dat zijn o.a. de kleur en grootte van de buisjes, de kleur van de hoed, eventuele verkleuring bij kneuzing of doorsnijden van de paddenstoel en de structuur van het oppervlak van de steel. Het oppervlak van de steel kan een netstructuur hebben of bedekt zijn met schubjes of vezeltjes. Sommige boleten hebben een ring en andere hebben melk.
In de collage zie je een aantal boleten die ik in de loop der jaren gefotografeerd heb. Ik heb ze destijds niet doorgesneden of gekneusd of heel goed op andere veldkenmerken gelet. Dus ik kan niet met zekerheid zeggen om welke soorten het precies gaat.
In de linkerkolom zie je boleten met een rode hoed die ik gefotografeerd heb op de houtkades bij Kockengen, in het veenweidegebied. Bij de bovenste zie je duidelijk een soort craquelé-effect van de hoed. Dat zou erop kunnen wijzen dat het om de wijnrode boleet gaat die voorkomt op veen bij berk. Om er zeker van te zijn dat het de wijnrode is en niet bijvoorbeeld de rode boleet, moet je de boleet verder onderzoeken. De rode boleet komt bij verschillende loofboomsoorten voor op humusrijke grond en staat meestal op wat drogere plekken dan de wijnrode.
In de middelste kolom zie je bovenaan twee foto’s van berkenboleten. Daar bestaan verschillende soorten van. Ze hebben schubjes op de steel. De verschillende soorten kun je van elkaar onderscheiden door naar de kleur van de hoed en de verkleuring van de steel bij doorsnijden te kijken. Berkenboleten zien er wat slanker uit dan sommige andere boleten en vind je bij berken.
Onder de berkenboleten zie je een foto van eekhoorntjesbrood, waarschijnlijk gewoon eekhoorntjesbrood. Eekhoorntjesbrood heeft witte buisjes die later wat geel verkleuren, een netwerkstructuur op de steel en meestal robuuste stelen. Eekhoorntjesbrood vind je vooral bij eiken.
In de rechterkolom zie je 2x de gewone heksenboleet. Heel zeker ben ik niet, want ik heb niet naar de verkleuring bij kneuzing gekeken die doorslaggevend is. Deze soort leeft samen met eik of beuk op voedselarme, zure zandbodems. Rechts onderaan zie je een voor mij onbekende boleet waarbij je goed de buisjes kunt zien.
Onder de boleten vind je goed eetbare soorten zoals gewoon eekhoorntjesbrood en de gewone heksenboleet. Er zijn ook giftige soorten waarvan de satansboleet het meest giftig is. Niet alleen mensen eten boleten, ook allerlei dieren eten ervan. Eekhoorntjesbrood heet tenslotte niet voor niets zo. Verder zijn er allerlei insecten, naaktslakken en springstaarten die graag van boleten eten.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘱𝘶𝘯𝘵.𝘣𝘦, 𝘣𝘢𝘴𝘪𝘴𝘤𝘶𝘳𝘴𝘶𝘴 𝘱𝘢𝘥𝘥𝘦𝘯𝘴𝘵𝘰𝘦𝘭𝘦𝘯, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴.𝘯𝘭
Ineke Bams 