Soort van dag 353: reukeloze kamille

(19 december 2023)

Van Kerst tot en met 3 januari mogen we weer: ‘jagen’ op bloeiende planten tijdens de Eindejaars Plantenjacht van FLORON. Gezien de weersverwachting zouden we best veel bloeiende planten kunnen zien; soorten die nog, weer of al bloeien. Een van de planten die ik verwacht bloeiend te zien, is reukeloze kamille. Momenteel bloeit hij op de dijk voor ons huis.

Ook echte kamille (foto rechtsonder) die veel op reukeloze kamille lijkt, zou je bloeiend kunnen aantreffen, al scoorde die de afgelopen jaren lager bij de Eindejaars Plantenjacht. Als je aan de plant ruikt, merk je direct het verschil: echte kamille ruikt (meestal) sterk en reukeloze kamille slechts zwak naar kamille. Het beste ruik je dat als je een bloem kneust.
Er zijn meer verschillen. De bloemhoofdjes van reukeloze kamille zijn groter dan die van echte kamille. De bloemhoofdjes van echte kamille groeien tijdens het bloeien uit en worden kegelvormig. De witte lintbloemen slaan daardoor verder terug dan bij reukeloze kamille. De bloembodem van echte kamille is hol en die van reukeloze kamille is met merg gevuld.
Kamillebloemen lijken wel wat op die van margrieten en madeliefjes. Het zijn allemaal composieten, dat wil zeggen dat één bloemhoofdje is samengesteld uit heel veel kleine bloempjes. In het midden zie je gele bloemetjes, de zogenaamde buisbloemen. En aan de rand de witte lintbloemen. Kamilles hebben fijn verdeeld blad, in tegenstelling tot margriet en madeliefje.

Er komen in ons land nog meer soorten kamille voor: schijfkamille, gele kamille, stinkende kamille en valse kamille. Een belangrijk onderscheid tussen verschillende soorten is of er op de bodem van het bloemhoofdje al dan geen stroschubben staan. Dat zie je als je een hoofdje doorbreekt. Stroschubben zijn de schutblaadjes van de afzonderlijke bloempjes. Reukeloze kamille, echte kamille en schijfkamille hebben geen stroschubben; de andere soorten wel.
Bij schijfkamille die sterk naar kamille ruikt, ontbreken de witte lintbloemen. Bij gele kamille zijn ook de lintbloemen geel. Stinkende kamille staat op de Rode Lijst als bedreigd. De plant ruikt onaangenaam. De valse kamille lijkt hier op, maar de geur is veel minder sterk. Deze soort staat als kwetsbaar op de Rode Lijst.
Roomse of loopkamille is een soort die in tuinen wordt aangeplant en niet in de Flora wordt genoemd.

Kamillebloemen worden bestoven door verschillende soorten insecten waaronder honingbijen en wilde bijen. Op alle kamillesoorten kun je dezelfde insecten aantreffen zoals rupsen van de kamillevlinder en een aantal snuitkeversoorten en mineervliegjes.

Kamilleplanten zijn eenjarig en soms komen er in een jaar meerdere generaties voor. Ze houden allemaal van zeer voedselrijke standplaatsen maar elke soort stelt er verder net weer wat andere eisen aan.
Reukeloze kamille vind je op allerlei open, zonnige, vochtige en stikstofrijke plekken. De plant vind je ook op brakke en zilte grond zoals vloedmerken, zeedijken en bermen van autosnelwegen (strooizout). En verder als pionier op akkers, braakliggende en opgespoten terreinen, tussen straatstenen enzovoort. Reukeloze kamille is vrij ongevoelig voor chemische onkruidbestrijding. Daarom dat deze soort in de landbouw als een ‘lastig onkruid’ wordt gezien.
Gezien de standplaats zou je kunnen denken dat reukeloze kamille een cultuurvolger is: een plant die meegekomen is met allerlei landbouwgewassen, net zoals klaprozen en de korenbloem. Maar uit archeologisch onderzoek is gebleken dat de plant hier al lang was voordat er landbouw werd bedreven. Alle andere kamillesoorten zijn cultuurvolgers of ingezaaid en verwilderd. Schijfkamille komt pas sinds de 19e eeuw in ons land voor.

Diverse kamillesoorten zijn gebruiksplanten. Gele kamille werd o.a. als verfplant gebruikt en wordt als zandbinder op taluds ingezaaid. Stinkende kamille werd als insectenwerend middel gebruikt. Echte kamille is bekend als geneeskrachtig kruid.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴.𝘯𝘭, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢