(24 juli 2023)
Geen foto’s van deze welbekende muggen, maar wel van hun larven. Diverse insecten die we als imago (volwassen dier) zien vliegen, hebben een min of meer verborgen leven als larve of nimf in het water. Denk maar aan libellen, juffers, haften en steenvliegen. En dat geldt dus ook voor steekmuggen, ook wel muskieten genoemd.
Muggen zijn tweevleugeligen, net zoals vliegen. Tweevleugeligen maken een totale metamorfose door (ei, larve, pop en imago). Larve en volwassen dier lijken hierbij in het geheel niet op elkaar.
Er komen in Nederland heel veel soorten muggen voor, in allerlei vormen en maten. In totaal gaat het in Nederland om 25 families. De motmuggen en knutten kwamen al aan de orde. Veel muggen zetten hun eitjes af op rottend plantmateriaal. Galmuggen leggen hun eitjes in levende planten, langpootmuggen in de grond en paddenstoelmuggen in paddenstoelen. O.a. dansmuggen, vedermuggen en steekmuggen leggen hun eitjes op het water. Er komen in Nederland 35 soorten steekmuggen voor. De meest voorkomende soort is de gewone huissteekmug.
Steekmuggen kun je op basis van drie kenmerken onderscheiden van andere muggensoorten. Hun vleugels zijn langer dan hun achterlijf, ze hebben een naar voren wijzende zuigsnuit en in rust steekt het borststuk iets omhoog.
Zoals de meesten wel weten, zijn het de vrouwtjes die bijten en bloed zuigen. Dat hebben ze nodig voor de ontwikkeling van hun eitjes. De mannetjes bijten niet; zij zuigen plantensappen zoals nectar en eten honingdauw. Mannetjes zijn kleiner en hebben geveerde antennes; vrouwtjes hebben draadvormige antennes. Het is natuurlijk vervelend dat muggen ons bijten, maar dat ze ook ziektes kunnen overbrengen is nog vervelender. De kans dat muggen in Nederland ziekteverwekkers overdragen op mensen is overigens zeer klein (bron: rivm.nl).
Muggen zijn vooral ’s nachts actief. Vrouwtjes maken zoemende geluiden met hun vleugels zodat de mannetjes ze kunnen vinden. Elke soort maakt zijn eigen soort geluid. De meeste muggen lokaliseren hun slachtoffer eerst op zicht. Geuren (o.a. koolzuurgas) en warmteverschillen merken ze als ze dichtbij zijn. Een volwassen mug leeft maar kort: enkele dagen tot weken. Ze staan op het menu van vleermuizen, vogels, grotere insecten en spinnen.
Steekmuggen leven altijd in de buurt van water. Hierop leggen de vrouwtjes hun eitjes. Steekmuggenlarven kunnen onder heel slechte omstandigheden overleven. Ze zijn daarom een pioniersoort: dankzij de steekmuglarven is ander (dierlijk) leven mogelijk. Ze voeden zich met bacteriën, schimmels en eencellige algjes. Om te kunnen ademen hebben de larveb een adembuis die ze aan het wateroppervlak kunnen bevestigen. Ze kunnen dus ook in zuurstofarm water leven. Steekmuggenlarven staan op het menu van veel waterdieren: vissen, amfibieën en (larven van) insecten. De groei van ei tot mug duurt bij zomerse temperaturen gemiddeld een à twee weken.
Steekmuggen leggen hun eitjes bij voorkeur in stilstaand water. Dat kunnen ook kruipruimtes, dakgoten, gieters, schoteltjes onder bloempotten en bakken vol regenwater zijn. Ik heb de larven uit een zwarte teil in onze tuin gevist. Daarna heb ik ze in een cuvet gedaan om ze van dichtbij te kunnen bekijken. Ik vond ook een vervellingshuidje: net zoals andere dieren met een uitwendig skelet moeten muggenlarven als ze groeien zo nu en dan hun oude huid (skelet) kwijt.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
Bronnen: Wikipedia, rivm.nl, boek ‘Mug’ (Bart Knols, 2009)
Ineke Bams 