(2 augustus 2023)
Weer eens aandacht voor een zweefvlieg en wel een hele grote: de stadsreus. Momenteel wordt die veel waargenomen. Op Facebook heb ik al veel foto’s voorbij zien komen. Het is dan ook een opvallende en grote zweefvlieg, de grootste van ons land. Hij kan 2,5 cm lang worden. Met zijn kleuren lijkt hij wel wat op een Europese hoornaar (foto rechtsboven); vandaar wordt deze soort ook wel hoornaarzweefvlieg genoemd. Dat hij op een insect met angel lijkt, is een goede bescherming. Zo wordt hij niet snel door predatoren gegeten. Een reëel gevaar is dat mensen hem doodslaan omdat ze denken dat het om een wesp gaat, m.n. om de exotische en agressieve Aziatische hoornaar. Maar stadsreuzen zijn totaal ongevaarlijk.
Volwassen stadsreuzen eten nectar en stuifmeel. Op de foto linksboven zie je een vrouwtje op gewone berenklauw en op de foto linksonder een mannetje op watermunt. Bij het vrouwtje zit er ruimte tussen de grote ogen en valt daardoor de gele kop goed op. Bij mannetjes staan de ogen tegen elkaar aan.
Het larvestadium brengen ze door in een bewoond wespennest (bijvoorbeeld van gewone wesp, Duitse wesp of Europese hoornaar). Ze eten daar afval zoals dode wespenlarven en stervende wespen. Ze richten geen schade aan en zijn juist nuttig bezig als opruimers. Hoe het een vrouwtje stadsreus lukt om een wespennest binnen te dringen en daar haar eitjes te leggen, is niet precies bekend. Misschien verspreidt ze een geur die wespen kalmeert? Ook de larven lopen geen gevaar. Wespennesten zijn verlaten in de winter, behalve door de poppen van de stadsreus. De volgende zomer verpoppen ze zich tot volwassen exemplaren.
De stadsreus was vorige eeuw vooral nog een soort van Centraal- en Zuid-Europa, Azië en Noord-Afrika. Bij ons kwam hij nauwelijks voor. Met de warmer wordende zomers werd hij steeds vaker gezien en inmiddels komt hij ook bij ons algemeen voor. Ze worden stadsreus genoemd omdat ze vooral in stedelijk gebied aangetroffen worden.
Er komen in Nederland vijf soorten reuzenzweefvliegen voor. Naast de stadsreus zijn de hommelreus (foto rechts midden) en de witte reus (foto rechtsonder) algemeen voorkomend. De andere twee, wespreus en gele reus, zijn zeldzaam. De larven van de hommelreus leven in nesten van hommels, m.n. van tuin- en steenhommels. Er komen verschillende kleurvormen van voor. De larven van de witte reus leven net zoals de stadsreus in nesten van sociale wespen.
(Meer over sociale wespen: zie dag 67. Meer over zweefvliegen: zie dag 106, dag 180 en dag 202.)
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘣𝘦𝘴𝘵𝘶𝘪𝘷𝘦𝘳𝘴.𝘯𝘭
Ineke Bams 