Soort van dag 228: koninginnekruid

(16 augustus 2023)

Koninginnekruid, ook wel bekend als leverkruid, is een echte nazomerbloeier. De plant is van het geslacht Eupatorium de enige die in Europa inheems is. Andere soorten komen in Amerika voor en sommige daarvan worden bij ons ook wel in tuinen aangeplant. Wil je in je tuin gaan voor inheems en iets betekenen voor insecten, dan plant je natuurlijk de inheemse aan.

Want wat een insectentrekker is deze plant! Hierbij zien jullie een collage met vlinders op koninginnekruid. (Maar ik kan er ook zo één maken met (zweef)vliegen en bijen die ik op deze plant gezien heb.) De bovenste zes foto’s zijn van dagvlinders: kleine vuurvlinder, gehakkelde aurelia, kleine vos, atalanta, oranje zandoogje en citroenvlinder. De onderste foto’s zijn van nachtvlinders: een stippelmot, glad beertje, buxusmot, koperuil, halmrupsvlinder / weidehalmuiltje en bruine snuituil. Bij mijn speurtochten naar nachtvlinders in de tuin zag ik nog veel meer bezoekers op koninginnekruid: nog meer soorten nachtvlinders, steekmuggen en gewone oorwormen. Ook kwam ik de dwergvedermot tegen die koninginnekruid als waardplant heeft. Er zijn nog meer ‘motten’ die deze plant als waardplant hebben.

Koninginnekruid is een composiet. De buisvormige bloemen staan in hoofdjes van vier of zes bij elkaar en die staan dicht opeen in een tuilvormige bloeiwijze. De bloempjes zijn oudroze tot rozerood van kleur; soms tref je exemplaren met groenwitte bloempjes aan. Van de exemplaren met donkere stengels zijn de bloempjes donkerder van kleur, is mijn ervaring. De bloemen verspreiden een weeïge geur die vooral ook ’s nachts goed te ruiken is. Al met al heeft de plant op het eerste gezicht wel wat weg van een schermbloemige of valeriaan. Maar valeriaan is allang uitgebloeid. Na de bloei verschijnt er zaad met wollig pluis. Het driedelige blad lijkt op een hennepblad; daarom dat de wetenschappelijke soortaanduiding cannabinum is.

Het is een plant van vochtige, voedselrijke plaatsen. Je vindt hem o.a. aan waterkanten, in moerassen, rietlanden en moerasbossen en op kapvlaktes. Je vindt deze plant op plekken waar ook moerasspirea, harig wilgenroosje, haagwinde, bitterzoet en rietgras groeien. De plant kan best hoog worden: meer dan 1,5 meter hoog.

De naam ‘leverkruid’ verwijst naar de leverkleurige bloemen. Vroeger werd er een medicinale thee van deze plant getrokken, maar het kan (what’s in a name) de lever aantasten. De naam koninginnekruid is een verbastering van het Duitse Kunigundenkraut, vernoemd naar de heilig verklaarde Kunigunde van Luxemburg. Zij leefde van 980 tot 1033 en was de beschermheilige van zieke kinderen. Of die vernoeming terecht was… Lees hier.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘯𝘢𝘵𝘶𝘶𝘳𝘷𝘦𝘳𝘩𝘢𝘭𝘦𝘯.𝘯𝘭