Soort van dag 73: rood bekermos

(14 maart 2023)

Maart is nog steeds een geschikte tijd om op zoek te gaan naar mossen en korstmossen. Vorige week troffen we op de heide van landgoed Het Lankheet in Haaksbergen rood bekermos aan, samen met veel andere korstmossen en mossen. Rood bekermos is makkelijk herkenbaar aan de rode vruchtlichamen die op de bekers zitten. Om deze soort te zien moet je een bezoek brengen aan kalkarme heide, duin of stuifzand. Daar leeft het op de grond, soms ook op hout.

Op open stuifzand is rood bekermos een pioniersoort, samen met algen, andere soorten korstmossen en mossen. Pas daarna verschijnen grassen en andere planten. Op heidevelden vind je rood bekermos op open stuifplekjes maar ook op het strooisel tussen de struikheide. Vergrassing en verbossing van heide en stuifzanden vormen een bedreiging voor korstmossen die op de grond leven.

Rood bekermos is een bekermos; hiervan komen in Nederland vijftig soorten voor. De bekermossen horen tot dezelfde groep als de rendiermossen. Bekermossen hebben zogenaamde grondschubben. Die van rood bekermos zijn vrij groot, min of meer liggend, groengrijs tot gelig groen van kleur en ondiep ingesneden. Op de brede bekers zitten de rode vruchtlichamen waar de sporen gevormd worden. De rode vruchtlichamen kunnen aan de rand van de beker zitten of ze vullen de hele beker op. De verspreiding van sporen gaat bij een bekermos als volgt. In de beker vangt het bekermos een waterdruppel op. Als het goed is, past deze precies in de beker. Bij een volgende waterdruppel spat de eerste weg en neemt de sporen mee.

De geelgroene kleur van het korstmos komt door usninezuur, een zuur dat door de schimmel wordt aangemaakt. Het geeft het korstmos een bittere smaak en beschermt het zo tegen vraat. Ook zou het de korstmos beschermen tegen ultraviolette straling. Mensen gebruiken korstmossen met usninezuur (m.n. baardmossen) al eeuwen als een natuurlijk antibioticum.

Er zijn nog meer korstmossen met rode vruchtlichamen (zoals dove heidelucifer en rode heidelucifer), maar hiervan zijn de bekers staafvormig. Als de rode uiteinden ontbreken, kan rood bekermos makkelijk verward worden met andere bekermossen.

Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.

𝘉𝘳𝘰𝘯: 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢, 𝘝𝘦𝘭𝘥𝘨𝘪𝘥𝘴 𝘒𝘰𝘳𝘴𝘵𝘮𝘰𝘴𝘴𝘦𝘯, 𝘝𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴, 𝘺𝘢𝘷𝘢𝘯𝘯𝘢𝘩.𝘯𝘭