(27 oktober 2023)
Nu er steeds minder bloeiende planten te zien zijn, gaat mijn aandacht automatisch weer meer naar mossen en korstmossen. Aan het begin van het jaar heb ik al verschillende korstmossen beschreven: groot dooiermos, rendiermossen, gewoon purperschaaltje en rood bekermos.
Vandaag gaat het over korstmossen waar je overheen loopt: korstmossen die groeien op de stoep. Sommige soorten lijken net op platgetrapte kauwgom. Daarom dat sommige mensen die korstmossen op de stoep niet zo waarderen. Op internet vind je allerlei tips om korstmossen te verwijderen. Maar waarom zou je?
Korstmossen tasten overigens tegels, klinkers en muren niet aan. Door weersinvloeden is er altijd een zekere mate van verwering van de bovenste laag en hierin vestigt het korstmos zich. Deze vormt vervolgens een beschermende laag en gaat verdere verwering tegen. Hier vind je informatie over korstmossen (en algen en mossen) op cultureel erfgoed.
Korstmossen zijn geen mossen. Het zijn organismen waarbij een alg (of een blauwalg) en een schimmel samenwerken. Ze hebben daar beide profijt van. De alg maakt met behulp van zonlicht suikers aan waar de schimmel van leeft. De schimmel zorgt voor de opname van regenwater en mineralen. Daarnaast beschermt de schimmel de algen tegen uitdroging en vraat. Tevens bepaalt de schimmel de vorm van het korstmos.
Korstmossen op steen groeien van nature op rotsen, in de meest onherbergzame gebieden, op plekken waar planten niet kunnen leven. Maar je vindt ze ook dichter bij huis op plekken waar de omstandigheden vrij extreem kunnen zijn zoals op dakpannen, muren en stoepstenen. De korstmossen gebruiken de stenen ondergrond alleen als vestigingsplaats. Ze halen daar geen voedingsstoffen uit. Het zijn vooral korstvormige korstmossen die je daar aantreft. Deze zijn met de hele onderkant vastgehecht. Bladvormige zitten losser.
Op korstmossen kun je bekervormige structuren vinden. Hierin worden de schimmelsporen ontwikkeld.
Op een stoeptegel kunnen wel tien verschillende soorten korstmossen voorkomen. Het meest in het oog springend zijn muurschotelkorst met zijn grijsgroene rozetten en kauwgommos dat inderdaad erg op platgetrapte kauwgom lijkt. Daartussen zijn, als je goed kijkt, de minder opvallende soorten te vinden.
In de collage zie je zes soorten. In het grote vlak zie je muurschotelkorst met linksonder een detail ervan. Daarboven betoncitroenkorst en linksboven kastanjebruine schotelkorst met rechts ervan kauwgommos. En tenslotte rechtsboven twee bladvormige stoepkorstmossen: stoeprandvingermos en groot dooiermos.
Kauwgommos is wit tot zeer lichtgrijs en groeit in rozetten van 6 cm doorsnede. Het midden kan donkerder van kleur zijn. Er komen bijna nooit bekervormige structuren op dit korstmos voor. Je kunt deze soort ook op schors van bomen vinden.
Muurschotelkorst is grijsgroen van kleur en ligt heel plat op het substraat. De rozetten kunnen een doorsnede hebben van 10 cm. Er bestaan nog veel meer schotelkorsten, zoals de kastanjebruine schotelkorst. Bij schotelkorsten zijn de bekervormige structuren meestal plat.
Bij betoncitroenkorst en andere citroenkorsten zijn het vooral de bekervormige structuren die dit korstmos een geel of oranje uiterlijk geven.
Stoeprandvingermos bestaat uit kleine, grijze rozetjes die tot matjes samengroeien.
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘢𝘵𝘶𝘳𝘦 𝘛𝘰𝘥𝘢𝘺, 𝘝𝘦𝘭𝘥𝘨𝘪𝘥𝘴 𝘒𝘰𝘳𝘴𝘵𝘮𝘰𝘴𝘴𝘦𝘯, 𝘷𝘦𝘳𝘴𝘱𝘳𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨𝘴𝘢𝘵𝘭𝘢𝘴.𝘯𝘭, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢
Ineke Bams 