(9 november 2023)
Bij ons in de tuin staat de witte dovenetel op allerlei plekken volop in bloei. De eerste roomwitte bloemen verschenen al in het vroege voorjaar. In de zomer waren de planten overwegend uitgebloeid en zo’n twee maanden geleden liepen ze opnieuw uit en zijn ze weer gaan bloeien.
Ook de gevlekte dovenetel bloeit opnieuw. En op allerlei plekken komt de eenjarige paarse dovenetel op en begint gelijk te bloeien. Op de foto rechts zie je van links naar rechts een bloem van de witte, de paarse en de gevlekte dovenetel.
In het voorjaar en de zomer werden de bloemen van witte dovenetel druk bezocht door bijen en hommels. Vorige maand zag ik nog een enkele hommel in de buurt van de witte dovenetels, maar nu zie ik ze niet meer, ook niet als de zon even schijnt. Het lijkt me dat deze uitgebreide nabloei de planten veel energie kost terwijl er geen zaadvorming en verspreiding van de soort tegenover staat. Maar witte dovenetels zijn sterke planten, dus ze zullen daar niet direct onder lijden.
Op de foto rechtsonder kun je heel goed zien dat de bovenlip van de bloem de vier meeldraden beschermt. Je ziet de zwarte helmhokjes met het gele stuifmeel erop. De meeldraden zijn tweemachtig: er zijn twee lange en twee korte. Tussen de meeldraden zie je de stijl, een onderdeel van de stamper. Op de onderlip zit een honingmerk dat bestaat uit gele vlekken en strepen. Dat kun je goed zien op de foto rechtsboven. Het honingmerk wijst bezoekende insecten de weg naar de nectar in de kroonbuis. Als de insecten de nectar verzamelen, wordt gelijktijdig het stuifmeel op hun rug afgezet. Bezoeken ze daarna een volgende bloem, dan komt het stuifmeel op de stempel die aan het einde van de stijl zit.
Na bevruchting ontstaat de vierdelige splitvrucht. Elk deelvruchtje heeft een mierenbroodje, dus mieren zorgen voor de zaadverspreiding. Daarnaast verspreidt de plant zich met ondergrondse uitlopers waardoor ze matten kunnen vormen.
Witte dovenetel is een plant van vochtige, zeer voedselrijke, enigszins beschaduwde plekken. Je vindt ze in bermen, bemeste weilanden en lichte loofbossen. Bij ons staan ze vooral onder de fruitbomen en bessenstruiken die van ons veel compost krijgen. Witte dovenetel tref je vaak samen aan met grote brandnetel, fluitenkruid, zevenblad, kleefkruid, kweek en kropaar.
Een insect die op en bij dovenetels leeft, is de dovenetelgraafwants. Deze wantsen zuigen aan de wortels, bladeren en stengels. (Op de foto linksonder zit hij overigens niet op een dovenetel.) De vrouwtjes leggen hun eitjes in kamers onder de grond, honderd stuk per kamer. Vervolgens beschermen ze de eitjes en ze doen zelfs aan enige broedzorg. Er bestaan meer soorten graafwants; die leven op en bij andere planten.
Verder zijn er verschillende mineervliegjes die speciaal op dovenetelsoorten mineren. Allerlei insecten die op andere lipbloemigen te vinden zijn, komen ook op witte dovenetel voor zoals de muntschildpadtor (foto links midden).
Hier lees je waarom ik elke dag een soort plaats.
𝘉𝘳𝘰𝘯𝘯𝘦𝘯: 𝘕𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘦 𝘰𝘦𝘤𝘰𝘭𝘰𝘨𝘪𝘴𝘤𝘩𝘦 𝘧𝘭𝘰𝘳𝘢, 𝘦𝘪𝘴-𝘯𝘦𝘥𝘦𝘳𝘭𝘢𝘯𝘥.𝘯𝘭, 𝘞𝘪𝘬𝘪𝘱𝘦𝘥𝘪𝘢
Ineke Bams 